Reklama

Złota kula, Wajda i Literacka Nagroda Nobla to żywa historia Starego Dzikowa

16/04/2016 15:26

Cerkiew z zewnątrz.<br/>fot.Justyna Zając — Cerkiew z zewnątrz.
fot.Justyna Zając

Mówiąc o kultowych miejscach na mapie powiatu lubaczowskiego, nie sposób pominąć budynków związanych z kultem religijnym. W miejscu zetknięcia trzech religii i kultur istnieją pozostałości, które służyły wielu pokoleniom.

Na mapie Starego Dzikowa, centralne miejsce zajmowały sąsiadujące ze sobą świątynie. Kościół i cerkiew przy głównej drodze i prostopadle położona synagoga tworzą pewien centralny trójkąt. Swego czasu wszystkie świątynie były równouprawnione. Parafie funkcjonowały przez kilka wieków w oparciu o kolejno wznoszone świątynie drewniane. Ostatnie, istniejące do dzisiaj, są murowane. Nad głównym wejściem cerkwi widnieje rok budowy: 1904. Wzniesiona w stylu neobizantyjskim ma plan krzyża z surowym wnętrzem. Tragiczne, wojenne wydarzenie zaburzają pokój i zgodę. W ślad za tym miejsce modlitw i świętego kultu zostaje opuszczone, bowiem w wyniku wysiedlenia ludności ukraińskiej parafia greckokatolicka przestała istnieć. I nagle przestała być miejscem świętym. Zostaje zdewastowana, później wykorzystywana na magazyn nawozów Gminnej Spółdzielni. Od kilkunastu lat budynek jest nieużytkowany. O tamtym mało kto pamięta, bowiem dzisiaj to miejsce jest atrakcyjne z innych powodów.

fot.Justyna Zając
Wnętrze cerkwi przedstawia scenografię z filmu „Katyń”.

Reklama

Miejsce, które ujęło Wajdę

Za sprawą dzikowskiego chasydzkiego rabina, a właściwie jego syna Isaaca Bashevisa Singera, laureata literackiej Nagrody Nobla. Autor znanych na całym świecie powieści historycznych w chwili objęcia urzędu kapłańskiego przez ojca, z powodu biedy i narastającej fali antysemickiej, emigruje do USA.

fot.Justyna Zając
Dzisiejsze wnętrze bożnicy.

Miejsce pochówku ojca noblisty jest historycznym smaczkiem jedynie w pamięci, bowiem po cmentarzu nie ma nawet śladu. W czasie okupacji obiekt został zupełnie zniszczony, a macew użyto do utwardzenia ul. Cieszanowskiej.

fot.Justyna Zając
Miejsce dawnego cmentarza żydowskiego przy ulicy Cieszanowskiej.

Jedynie parafia rzymskokatolicka w Starym Dzikowie niezmiennie pozostaje miejscem praktyki religijnej. Kto wie, może podzieli los tamtych. To znak dzisiejszych czasów, że zaniechano wykorzystywania sakralnych budynków do celów użytku publicznego. Poszanowanie świętego miejsca czy sprawy finansowo-polityczne? To miejsca otoczone swoistym kultem, niegdyś sakralnym, później rozrywkowym i towarzyskim, dziś literackim, filmowym.

fot.Justyna Zając
Bożnica z zewnątrz.