Cerkiew świętej Anny w Kotowie nabiera dawnego blasku [ZDJĘCIA]

Przez wiele lat trwały boje, także mieszkańców, o uratowanie zabytkowej, drewnianej cerkwi greckokatolickiej św. Anny w Kotowie w gminie Bircza. Chylący się ku upadkowi obiekt udało się, na szczęście, ocalić. Po generalnym remoncie będzie wyglądać pięknie.

Dawna filialna cerkiew greckokatolicka św. Anny powstała w 1923 r., w miejscu starszej, drewnianej świątyni. Wybudowana została w tzw. narodowym stylu ukraińskim. Po wysiedleniu ludności ukraińskiej została opuszczona. 18 listopada 1982 r. wpisano ją do rejestru zabytków pod numerem A-321.

W latach 50. XX w. była użytkowana przez PGR jako magazyn zboża. Wówczas było w środku jeszcze kompletne wyposażenie: ikonostas, ołtarz, świeczniki, chorągwie. Dopiero po likwidacji magazynu rozpoczęła się jej dewastacja: z desek szalunku i podłóg budowano ule, rozkradziono całe ruchome wyposażenie.

Przez pół roku budynek wykorzystywano jako owczarnię. Dachy nad babińcem, sanktuarium i dwiema zakrystiami pokryte były[paywall] gontem i uległy zawaleniu. Części kryte blachą, np. kopuła nad nawą, pozwoliły jej przetrwać w stosunkowo dobrym stanie.

Nie pozwolili na przenosiny

Pod koniec lat 90. XX wieku (o czym informowaliśmy także na naszych łamach) dwukrotnie podejmowane były próby przekonania mieszkańców wsi do wyrażenia zgody na rozebranie cerkwi i przeniesienie jej do Kalnikowa. Bezskutecznie.

Mieszkańcy cały czas liczyli, że świątynia zostanie wyremontowana i będzie służyć im jako filialny kościół rzymskokatolicki. Prace przy zabezpieczeniu ruiny prowadziła młodzież z Pracowni Kultury Tęczy w Rzeszowie.

W 2012 r. władze gminy Bircza otrzymały dofinansowanie na remont obiektu i rozpoczęły się bardzo długo wyczekiwane prace remontowo-konserwatorskie. Pierwszy etap obejmował wykonanie nowych fundamentów wraz z tzw. peckami, położenie nowych podwalin wraz z izolacją, remont dolnych ścian poprzez wymianę zniszczonych brusów.

W latach 2013 – 2014 ekipy budowlane wykonały brakujące części ścian, kopuły, stropów, dokonały rekonstrukcji zakrystii i skarbczyka, dachu, stolarki drzwiowej i okiennej, schodów i balustrady chóru, podłóg, fartucha wokół cerkwi, schodów zewnętrznych, daszka nad drzwiami wejściowymi i systemu odprowadzenia wód. Wykonawcą wszystkich robót był Zakład Budowlano-Konserwatorski „Arkady” z Jarosławia. Po zakończeniu prac władze gminy Bircza chcą przeznaczyć wyremontowany obiekt na cele kulturalno-dydaktyczne.

Dominuje jodła

Kilka dni temu przedstawiciele Podkarpackiego Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Przemyślu odebrali pierwsze prace przy obiekcie. Konkretnie zakończone prace remontowo-konserwatorskie przy ścianie wschodniej drewnianej cerkwi.

– wyjaśniła Podkarpacki Wojewódzki Konserwator Zabytków w Przemyślu Beata Kot.