Chimery współczesności

Kuratorem artystycznym oraz autorem idei tegorocznej edycji „Srebrnego Czworokąta” był profesor Roman Yatsiv, którego poprosiłem o rozmowę na temat kondycji i znaczenia sztuki we współczesnym świecie.

Jaką rolę spełnia dzisiaj sztuka?
– Sztuka spełnia wiele funkcji, ale w czasach, kiedy tyle się dzieje na całym świecie, a zwłaszcza w tym regionie, w moim kraju, kiedy następuje upadek wartości w kulturze wynikający z duchowych zaniedbań, sztuka powinna na to reagować. Współczesne masowe media i show biznes wypaczają ogląd ludzkiego życia i umniejszają znaczenie elitarnej, wysokiej kultury, a propagują subkultury, w których liczy się rozgłos i – co za tym idzie – zysk materialny. To sprawia, że dzisiaj środowiska artystów są osamotnione i trudno się im przebić przez wszechobecny zgiełk, chaos i komercję. Jestem optymistą i myślę, że w tym obszarze dla świata sztuki są wielkie wyzwania. Cieszę się, że jako artysta w miarę swoich możliwości, poprzez twórczość mogę reagować na tę sytuację i ją zmieniać.

Hasłem przewodnim czy ideą tegorocznej edycji „Srebrnego Czworokąta” są „Chimery”.
– Podejmując się roli kuratora, uznałem, że „Chimery” będą najbardziej adekwatne do tego, co obecnie dzieje się na świecie. Mityczne potwory ziejące ogniem pojawiły się już w starożytności, potem w okresie gotyku i renesansu, a także na początku ery modernizmu. Chimery triumfalnie wkomponowywały się w światopoglądy twórcze wielu autorów całego dwudziestego wieku, wzbogacając wizualne i semantyczne narracje literatury i sztuki. Niekiedy nabierały lekkiego ironicznego uroku, muzealnych aluzji, bez wyrażania głębszych duchowych inspiracji. Dzisiaj Europa i świat ponownie przypomniały sobie chimerę nie tylko w sensie mitologicznym, ale już jak najbardziej dosłownym. Nowa rzeczywistość historyczna przywołuje w różnych odsłonach semantycznych znanego z minionych epok ziejącego ogniem potwora. Był Hitler, Pol Pot, byli koreańscy dyktatorzy, jest Putin. Chimery nigdy nie znikają, więc sztuka nie może i nie jest obojętna wobec tego zjawiska.

Czy jest to widoczne na wystawach prezentowanych w ramach „Srebrnego Czworokąta”?
– Oczywiście. W obrazach, jakie nadesłali uczestnicy, są codzienne egzystencjalne lęki, samotność człowieka i jego pogubienie. Są obrazy będące protestem przeciwko zbrodniom dokonywanym na niewinnych ludziach, przeciwko burzeniu porządku świata. Artyści obdarzeni szczególną wrażliwością nie są obojętni i dali temu wyraz poprzez sztukę. Jestem przekonany, że „Srebrny Czworokąt”, to ważne, wielkie międzynarodowe wydarzenie w obrębie sztuk plastycznych i ma ono ogromne znaczenie dla egzystencji sztuki w naszym życiu, zwłaszcza wobec tego, co się teraz dzieje na świecie.

Dziękuję za te cenne refleksje.
Jacek Szwic