Kolejne statuetki „Świadek Historii” przyznane

Z rąk prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Karola Nawrockiego oraz dyrektora rzeszowskiego oddziału IPN Dariusza Iwaneczki kilkanaście osób, laureatów nagród honorowych IPN „Świadek Historii”, odebrało statuetki.

W ub.r. w związku z pandemią COVID-19 i obowiązującymi obostrzeniami ceremonii wręczenia nagród nie było. 22 listopada br. w Instytucie Muzyki Uniwersytetu Rzeszowskiego odbyły się dwie w jednej.

Przyznane przez kapitułę nagrody odebrali laureaci IX i X edycji. Uhonorowane zostały nimi osoby i organizacje szczególnie zasłużone dla upamiętniania historii narodu polskiego[paywall]. Imprezie towarzyszył recital w wykonaniu Alka Berkowicza z zespołem.

IX edycja

Laureatów IX edycji Nagrody Honorowej IPN „Świadek Historii” było pięcioro. Wśród nich jarosławianka Józefa Bryg. Urodziła się 21 marca 1938 r. Wraz z rodziną została przesiedlona do Palikrów na Wołyniu. 12 marca 1944 r. bojówki UPA i 4. Galicyjskiego Ochotniczego Pułku SS, złożonego z ukraińskich ochotników, wymordowały 365 mieszkańców tej miejscowości.

Z 7-osobowej rodziny przeżyła tylko ona z bratem Stanisławem. Ocaleli pod ciałami zamordowanych rodziców i sióstr. Jedna z sióstr wcześniej została wywieziona na roboty do Niemiec.

Pani Józefa jako mała dziewczynka trafiła pod opiekę Sióstr Miłosierdzia w Moszczanach koło Jarosławia, mieszkała tam do ukończenia 7 klasy szkoły powszechnej. Zamieszkała w Przemyślu, gdzie ukończyła szkołę krawiecką, a następnie Studium Nauczycielskie w Rzeszowie.

Jako wychowawca i ceniony nauczyciel przekazywała niekłamaną wiedzę o literaturze polskiej. W jej aktach znajduje się zapis: „Nie daję rękojmi wychowania uczniów w duchu socjalistycznym”. Jest bohaterką filmu „Ocalałam z rzezi” Macieja Wojciechowskiego oraz jedną z opisanych bohaterek książki Anny Herbich „Dziewczyny z Wołynia”.

X edycja

Wśród laureatów X edycji znalazła się jedna osoba i jedna organizacja z naszego regionu. Obie z powiatu lubaczowskiego. To Teresa Marcelina Mielnik oraz lubaczowski oddział Towarzystwa Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich.

T. Mielnik urodziła się 25 kwietnia 1934 r. w Cieszanowie. Należała do inicjatorów powstania 29 maja 1990 r. Terenowego Koła Sybiraków w Lubaczowie, pełniąc w nim od początku funkcję skarbnika. Swoją postawą daje żywe świadectwo ogromu cierpień, jakich doznała razem z matką i rodzeństwem w trakcie pobytu na nieludzkiej syberyjskiej ziemi.

„Każdy z nas sybiraków niesie traumę…” – mówi podczas każdego spotkania z młodzieżą. Jej relacje były źródłem do powstania książek „Cierniowym szlakiem. Z piekła Kołymy do Armii Andersa” oraz „Przywrócić pamięć. Wspomnienia Sybiraków Koła w Lubaczowie”.

Pamięć o sybirakach pielęgnuje także poprzez opiekę nad grobami tych, którzy już odeszli. Za swoje zaangażowanie w pracę na rzecz środowiska sybiraków oraz edukację historyczną młodzieży została odznaczona: Odznaką Honorową Sybiraka, Krzyżem Zesłańców Sybiru, Złotą i Srebrną Odznaką Honorową za Zasługi dla Związku Sybiraków, Medalem „Pro Patria”, Medalem Stulecia Odzyskanej Niepodległości. 

Towarzystwo Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich Oddział Lubaczów powstało 21 lutego 2017 r. Prezesuje mu była burmistrz Lubaczowa Maria Magoń. Jego celem jest gromadzenie, utrwalanie i upowszechnianie pamięci i wiedzy o Lwowie i ziemiach kresowych, o historii, dziedzictwie kulturowym i ludziach, którzy je tworzyli. O inicjatywach, przedsięwzięciach, imprezach organizowanych przez jego członków można by wiele napisać... 

Ważnym aspektem tej działalności jest integracja środowisk. Co roku w listopadzie członkowie TMLiKPW wspólnie z harcerzami Komendy Hufca ZHP w Lubaczowie, Jednostką Strzelecką 2033 oraz IPN Oddział Rzeszów biorą udział w akcji „Zapal Znicz Pamięci”. Wyjeżdżają do Lwowa na cmentarze Janowski i Łyczakowski, oddając hołd polskim bohaterom. Tego typu działania są żywą lekcją historii i patriotyzmu dla kolejnych pokoleń Polaków.

Każdego roku organizowane są wyjazdy szlakiem miejscowości, z których przybyły do Lubaczowa rodziny kresowe oraz wycieczki związane z dziedzictwem historycznym i kulturowym Kresów II RP.

fot.ze zbiorów IPN oddział Rzeszów
Prezes Instytutu Pamięci Narodowej Karol Nawrocki odznacza jarosławiankę Józefę Bryg.

fot.ze zbiorów IPN oddział Rzeszów
Laureatem X edycji Nagrody Honorowej IPN „Świadek Historii” został lubaczowski oddział Towarzystwa Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich. Nagrodę odebrała prezes Maria Magoń.

KiB