Nowojorska promocja nowości wydawniczej TPN

Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Przemyślu, choć na co dzień ogranicza swoją działalność do miasta i regionu, niekiedy podejmuje działania, mające dużo szerszy zakres. Tak jest w przypadku i inicjatyw publikacji anglojęzycznych. A tyle co, bo przed paru tygodniami ukazała się nowa książka, która wyszła nakładem TPN. Jej promocja odbyła się 16 lipca w nowojorskim Instytucie Piłsudskiego.

Wybór miejsca nie był przypadkowy. Robert Reiss, emerytowany wykładowca medycyny Uniwersytetu Columbia i pułkownik armii Stanów Zjednoczonych, jest nowojorczykiem i bogatą korespondencję swojej rodziny z lat 30. XX w. oraz liczne pamiątki rodzinne przekazał do Instytutu. Jego matką była Elizabeth Clark Reiss (1908–2001), słynna „Clarkówna” – jak ją nazywała Polonia w latach 30. XX w.; Amerykanka, która na tyle nauczyła się polskiego, że była tłumaczką i studentką Uniwersytetu Jagiellońskiego. W późniejszych latach zasłynęła jako działaczka organizacji humanitarnych.

Pięknie wydana książka Elizabeth Munk Clark: Her Life and Her Poetry ma również swoje podkarpackie odniesienia. Dlatego TPN – dzięki finansom ze strony rodziny Reissów – podjęło się wydania publikacji. Elizabeth, jako stypendysta Fundacji Kościuszkowskiej i studentka Uniwersytetu Jagiellońskiego spędzała wakacje w podprzemyskiej Medyce, gdzie tłumaczyła książkę polityka i mecenasa kultury Michała Pawlikowskiego. Żona Pawlikowskiego, Aniela, później znana emigracyjna malarka, uwieczniła Amerykankę na szkicu, który znalazł się na okładce książki. Innego roku Elizabeth wakacje spędzała w Bachórcu, ucząc angielskiego dzieci hrabiego Potockiego. Nie miejsce tu, by przytaczać szczegóły z jej życia. Warto może dodać, że przedwojennej Polsce Elizabeth poznała również swoją największą miłość – muzykologa, dziennikarza i nauczyciela Roberta Reissa.

Robert Reiss podpisujący książki po spotkanie. Fot. D. Gałązka.

Spotkanie otworzyła dr Iwona Drąg-Korga – prezes i dyrektor wykonawczy IJP, podkreślając niezwykle losy Amerykanki, która stała się polską ambasadorką dobrej woli. Rozmowę z autorem prowadził prof. Tomasz Pudłocki – wiceprezes TPN i wykładowca Uniwersytetu Jagiellońskiego. Całość upłynęła w niezwykle sympatycznej atmosferze. Trudno się dziwić – omawiana promocja po raz kolejny pokazała, jak poprzez indywidualne losy można pokazać zaskakujące meandry historii, a przy okazji uczynić ją bardziej ludzką. Warto uzupełnić, że w 2019 r. specjalny zeszyt „Rocznika Przemyskiego. Historia” po raz pierwszy wyszedł po angielsku – jest przyczynkiem do pokazania wkładu Polonii (zwłaszcza tej z okolic Buffalo) w odzyskanie przez Polskę niepodległości. A wszystko wskazuje na to, że wkrótce nowe anglojęzyczne wyzwania przed TPN we współpracy z ich partnerami z USA.

Tomasz Pudłocki