Obelisk fundatora jarosławskich plant został odnowiony

Realizacji doczekał się jeden ze zwycięskich projektów budżetu obywatelskiego na 2022 r., w ramach którego konserwację przeszedł obelisk poświęcony ważnej dla jarosławian postaci. Chodzi o Ferdynanda Wenzla, fundatora i założyciela jarosławskich plant.

Projekt pod nazwą „Remont obelisku poświęconego pamięci Ferdynanda Wenzla – fundatora jarosławskich plant” zgłoszony został w kategorii B2, obejmującej te mieszczące się w granicach finansowych 40 tys. zł. Jego pomysłodawczynią była Elżbieta Tarkowska.

F. Wenzel (radny miejski) zasłynął jako założyciel plant wzorowanych na tych krakowskich. W 1860 r. powstały one w rejonie dawnej fosy przy ówczesnej ulicy Fredry.

Wraz z upływem czasu niszczały, a finalnie część z nich zabudowano, zaś część stała się śmietnikiem. Zachował się jedynie maleńki fragment biegnący od schodów do ulicy Przemyskiej – wzdłuż ulicy Hetmana Jana Tarnowskiego. Zresztą i tak nie przypomina już oryginału.

Punktem w mieście, nawiązującym do istniejącego w nim niegdyś urokliwego zielonego zakątka, jest do dziś[paywall] kamienny obelisk upamiętniający fundatora. Znajduje się w sąsiedztwie budynku Powiatowego Ogniska Baletowego.

Jak wyjaśnia Ewelina Wojdyło z Wydziału Gospodarki Nieruchomościami, Mieniem Komunalnym i Ochrony Środowiska, w l. 90. XX w. był on w stanie destrukcyjnym. Wówczas przeprowadzono jego konserwację, którą pokierował Józef Steciński.

Niestety trzon obiektu oraz elementy jego cokołu wraz z cegłami były praktycznie w rozsypce. Nie zachowało się też jego zwieńczenie. Obelisk był brudny i zachlapany farbą olejną.

Dlatego – po uzyskaniu zgody Wojewódzkiego Oddziału Państwowej Służby Ochrony Zabytków w Przemyślu – trzon pomnika przeniesiono do Muzeum w Jarosławiu Kamienica Orsettich, a brakujący element zrekonstruowano. Nadano mu też (zgodnie z sugestią komisji konserwatorskiej i wobec braku materiałów historycznych) formę przypominającą szyszkę, umocowaną na stopie ujętej pierścieniem.

Dziś – za sprawą archiwalnych fotografii ze zbiorów Zbigniewa Zięby – wiadomo już, że pierwotnie posiadał zwieńczenie przypominające formę wazy.

„Na pamiątkę szczerego przywiązania”

By przywrócić postumentowi walory estetyczne w czasie ostatnich prac remontowych oczyszczono jego powierzchnię z zabrudzeń i nawarstwień będących skutkiem oddziaływania mikroorganizmów i warunków atmosferycznych.

Usunięto również wadliwe warstwy technologiczne kamienia i pozostałości wtórnych zapraw, którymi pokryty był cokół, dodatkowo oczyszczono powierzchnię kamienia i cegły i zabezpieczono osłabione fragmenty poprzez impregnację.

Prace obejmowały też m.in.: uzupełnienie ubytków i wykonanie izolacji przeciwwilgociowej. Zdemontowano też wtórne, zrekonstruowane podczas wcześniejszej konserwacji zwieńczenie i zastąpiono je nowym, nawiązującym do pierwowzoru.

W miejscach połączeń elementów kamiennych i ubytków pojawiły się spoiny, zaimpregnowano też obiekt żywicą o właściwościach hydrofobowych.

Miejmy nadzieję, że w takich stanie będzie mógł przetrwać kolejne lata, przypominając o fundatorze jarosławskich plant, które w dużej mierze są dziś już tylko wspomnieniem.

fot.UM Jarosław
Tak brzmi napis umieszczony na pomniku.