Orliki (nie)bezpieczne dla zdrowia?

NIK wskazuje, że samorządy powinny bardziej dbać o stan techniczny Orlików, ale jeszcze bardziej niepokoją doniesienia ze Szczecina. Na zlecenie tamtejszego samorządu przeprowadzono badanie granulatu, którym są wyłożone boiska. Wykryto w nich rakotwórczy kadm.

Ostatnio nad Orlikami pochylało się wiele instytucji. Najważniejszą jest Najwyższa Izba Kontroli. Według niej, są one[paywall] w dobrym stanie technicznym – na 15 skontrolowanych boisk 1 nie nadawało się do użytku. NIK zauważa jednak, że na wielu obiektach były jednak elementy wymagające korekty. Naprawy wymagały najczęściej: nawierzchnia boisk, w tym głównie sztuczna trawa na boisku piłkarskim, siatka ogrodzeniowa, piłkochwyty, a także szatnie i łazienki.

Oszczędzano przy budowie

Kolejnym problemem jest brak okresowych badań technicznych. „Brak systematycznego monitorowania stanu technicznego Orlików może powodować, że w przypadku jego pogorszenia się samorządy nie będą w stanie podejmować skutecznych i szybkich działań” – ostrzega NIK.

Dużo gorszy stan Orlików przedstawiła niedawno Gazeta Wyborcza. Dziennik powołał się na audyt, który przeprowadziła firma TakeTask i Akademia Piłkarska „EsKadra” z Warszawy. Przetarta trawa, rozklejone łączenia między rolkami, wystająca wykładzina murawy, spore ubytki, a nawet dziury – to tylko część z listy usterek.

Jak wskazuje gazeta, ze względu na koszty, samorządy oszczędzają na trosce o Orliki. Również ze względu na koszty decydowano się na tańsze rozwiązania. Rezygnowano na przykład ze zraszaczy i wykorzystywano tańszy granulat uzyskany z recyklingu zużytych opon. To sprawia, że przy wysokiej temperaturze na boisku czuć nieprzyjemny i duszący zapach.

Przekroczenia niewielkie, ale były

I tu dochodzimy do kolejnego problemu: Duńczycy i Holendrzy alarmowali swego czasu, że w granulacie znajdują się niebezpieczne dla zdrowia substancje. Jedynym chyba samorządem w Polsce, który postanowił to sprawdzić jest Szczecin. Próbki wysłano do laboratorium. Wyniki są niepokojące: znaleziono w nich rakotwórczy kadm. Jego stężenie było nieznacznie przekroczone. – To badanie nie dało nam jednoznacznego obrazu sytuacji – powiedział nam Piotr Zieliński z biura prasowego Urzędu Miasta w Szczecinie. – Przekroczenia były marginalne, stąd decyzja, aby powtórzyć badanie, ale bardziej kompleksowo – powiedział. Wyników drugiego badania  miasto jeszcze nie otrzymało.

Samorządy: dbamy o Orliki

Co na to samorządy z naszego regionu? W całej Polsce powstało 2604 Orliki w 1664 gminach (76 proc. wszystkich w Polsce). Na Podkarpaciu są 173 takie boiska w 70 proc. gmin. Niektóre mają ich po kilka. Na przykład w Przemyślu są 3: przy SP 4, Zespole Szkół Usługowo-Hotelarskich i Gastronomicznych oraz Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego nr 1. Najstarszy i najbardziej eksploatowany jest ten ostatni. – Także tutaj znajduje się sprzęt i przeszkoleni pracownicy, którzy zajmują się m.in. rekultywacją trawy na boiskach w pozostałych placówkach. Orlik przy SP 4 pomimo tego, że powstał w 2012 roku, jeszcze niedawno objęty był naprawami pogwarancyjnymi, więc jego stan techniczny jest bardzo dobry – mówi Witold Wołczyk z Urzędu Miejskiego w Przemyślu.

– Również pozostałe boiska są w dobrym stanie, kontrolowane na bieżąco choćby przez animatorów prowadzących zajęcia z młodzieżą, więc nie ma możliwości, aby coś zagrażało korzystającym z obiektów. Oczywiście przy tym poziomie wykorzystania za jakiś czas będą konieczne większe niż bieżące naprawy i remonty, np. sztucznej trawy na boiskach – dodaje.

Również Jarosław ma 3 Orliki – przy szkołach podstawowych nr 4, 5 i 10. – Stan techniczny boisk Orlik na terenie Jarosławia jest dobry. Na ich terenie są przeprowadzane kontrole stanu technicznego w tym te wynikające z przepisów artykułu 62 ustęp 1 prawa budowlanego – dowiadujemy się w krótkiej informacji z tamtejszego urzędu.

W Lubaczowie natomiast jest jedno takie boisko. Podlega Miejskiemu Ośrodkowi Sportu i Rekreacji. – Sami prowadzimy przeglądy i usuwamy usterki – mówi dyrektor MOSiR Waldemar Łuczak.

Co roku przeprowadzana jest konserwacja nawierzchni: dosypywanie granulatu i czesanie trawy. W razie potrzeby wymienia się siatki na bramkach, piłkołapy, śruby mocujące, maluje linie na boiskach. Prace remontowe dosięgły także budynku sportowego. – Staramy się, żeby boisko dobrze wyglądało i nie stwarzało zagrożenia dla korzystających – zapewnia W. Łuczak.

W żadnym z samorządów nie badano natomiast granulatu pod kątem jego wpływu na zdrowie. Dyrektor lubaczowskiego MOSiR-u zauważa jednak, że o ile Orlik jest oblegany praktycznie od rana do wieczora, w największe upały nie ma chętnych do korzystania. To właśnie wtedy unosi się specyficzny zapach na boisku.