Sprechen sie deutsch? Naturlich, ale... nie nad Sanem

Przemyśl jest jedynym miastem na Podkarpaciu, w którym od wielu lat realizowany jest projekt DSD, czyli Deutsches Sprachdiplom. Od 1 września br. – decyzją władz miasta – program zostanie wstrzymany. To oznacza, że kolejne roczniki uczniów nie będą mogły już zgłaszać swojego akcesu do nauki języka niemieckiego w rozszerzonej formule. Ci, którzy zaczęli w nim uczestniczyć, będą mogli jego założenia zrealizować.

DSD, czyli Deutsches Sprachdiplom, to rodzaj certyfikatu poświadczającego znajomość języka niemieckiego, do którego egzaminy przygotowuje Kultusministerkonferenz (KMK). Egzaminy na DSD są przeprowadzane w szkołach podstawowych i szkołach średnich w klasie maturalnej (wcześniej jeszcze w gimnazjach w klasach trzecich).

Prekursorem nauki języka niemieckiego w rozszerzonym wymiarze było II Liceum Ogólnokształcące im. prof. Kazimierza Morawskiego w Przemyślu. Realizuje program od wielu lat, osiągając spore sukcesy. Na początku marca 2014 r. II LO w Przemyślu otrzymało prestiżowy certyfikat, nadający szkole prawo przeprowadzania egzaminów DSD II i do tej pory jest ono jedyną taką szkołą na Podkarpaciu. Projekt DSD I wdrażany był także w kilku przemyskich szkołach podstawowych: nr 4, 5, 14 i 16. Bo właśnie w podstawówkach ma on swoje źródło. Szkoły średnie są przedłużeniem wiedzy zdobywanej na kolejnych szczeblach. Pomysłodawczynią i koordynatorką programu od momentu jego powstania jest germanistka II LO Agnieszka Siuta[paywall].

Bon organizacyjny rządzi

Wstrzymanie przez władze miasta realizacji programu DSD od 1 września br. ma najprawdopodobniej bezpośredni związek z wprowadzanym tzw. bonem organizacyjnym w przemyskiej oświacie, zwanym inaczej standaryzacją zatrudnienia. A to oznacza, ni mniej, ni więcej, szukanie oszczędności, czyli m.in. zmniejszenie liczby etatów. Władze jako podstawowy powód podają niż demograficzny. Bardzo znamienna sytuacja miała miejsce podczas spotkania Komisji Edukacji Rady Miejskiej w Przemyślu i głosowania nad wnioskiem o niewygaszanie i kontynuację w kolejnych latach programu DSD w przemyskich szkołach, w których dyrektorzy zgłosili taką wolę. Tylko jeden radny (Andrzej Berestecki) był „za”, dwaj radni (nauczyciele z wykształcenia – Robert Bal i Dariusz Lasek) wstrzymali się od głosu...

– Zgłosiliśmy wolę kontynuacji, ale tylko i wyłącznie wówczas, jeśli program rozpocznie się na etapie szkoły podstawowej. Jeśli w podstawówkach dojdzie do wygaszenia, my także nie będziemy mieli wyjścia. Wielokrotnie mówiłem o korzyściach wypływających z tego programu. Od 30 lat współpracujemy na tej niwie z jedną ze szkół z Paderborn, miasta partnerskiego Przemyśla. Uważam, że w edukacji nie da się policzyć kosztów, nie da się tego ocenić w taki sposób. To krzywdzące dla dzieci – stwierdził dyrektor II LO w Przemyślu Mariusz Zamirski.

Petycja rodziców z „czwórki”

Rodzice i opiekunowie dzieci ze Szkoły Podstawowej nr 4 w Przemyślu skierowali w tej sprawie specjalną petycję do prezydenta miasta Wojciech Bakuna. Wyjaśnili w niej zasady funkcjonowania tego programu w ich placówce. Wskazali, że SP 4 została włączona do prestiżowego grona szkół partnerskich Republiki Federalnej Niemiec, a dzieci mają możliwość bezpłatnej nauki języka niemieckiego od podstaw, począwszy od klasy czwartej.

„(...) Podjęta przez Pana decyzja jest niedopuszczalna i bardzo krzywdząca zarówno dla naszych dzieci, jak i szkoły i miasta, które od tylu lat wspierało tak prestiżowy program. Program DSD, który umożliwia dzieciom poznawanie języka niemieckiego od podstaw przez wykwalifikowaną kadrę w atrakcyjny sposób (...). Wygaszanie przez Pana programu w szkołach podstawowych uniemożliwi wzbogacenie oferty edukacyjnej, stworzenie dzieciom dodatkowych możliwości nauki drugiego języka, a także zamknie drogę do zdobycia dodatkowego dyplomu językowego, tak potrzebnego w dalszej edukacji. Dbając i troszcząc się o przyszłość naszych dzieci, wnosimy o cofnięcie decyzji o wygaszaniu programu DSD. Oczekujemy, że prezydent miasta przeanalizuje konsekwencje swojej decyzji. Sprzeciwiamy się, aby szukanie oszczędności wkraczało w sferę oświaty (...)” – napisali m.in.

Miasto tłumaczy

Prezydent Przemyśla miasta W. Bakun wyjaśnił, że na realizację programu DSD miasto przeznacza dodatkowe godziny (tzw. godziny organu prowadzącego), finansowane z własnych pieniędzy. W skali miasta realizacja programu oznacza zwiększenie liczby etatów o pięć (roczny koszt to ok. 500 tys. zł). – Jednym z powodów podjęcia decyzji o rozpoczęciu realizacji i finansowaniu programu było oczekiwane podniesienie wyników egzaminów zewnętrznych z języka niemieckiego. Efekt taki był zauważalny w poprzednich latach, w wynikach egzaminu gimnazjalnego. Natomiast w szkołach podstawowych zainteresowanie egzaminem ósmoklasisty z języka niemieckiego jest niewielkie. W 2021, 2022 i 2023 roku zaledwie kilku uczniów przemyskich szkół podstawowych przystąpiło do tego egzaminu. Z tego powodu ich wyniki nie zostały zaprezentowane przez OKE. Nierzadkie są też przypadki rezygnacji uczniów z udziału w zajęciach, a powodem rezygnacji, jak twierdzą rodzice, jest przeciążenie uczniów nauką, szczególnie z klas siódmych i ósmych oraz potrzeba poświęcenia większej ilości czasu na przygotowanie się do egzaminów zewnętrznych – powiedział W. Bakun. – Zgadzam się, że realizacja programu DSD przynosi korzyści dla grupy uczniów w nim uczestniczących, jednakże z punktu widzenia organu prowadzącego cel, który zamierzaliśmy osiągnąć, czyli poprawa wyników egzaminów zewnętrznych z języka niemieckiego, nie został zrealizowany. Ponadto nakłady na realizację projektu przekraczają możliwości miasta. Mając na uwadze powyższe, podjęliśmy już decyzję o wstrzymaniu realizacji programu od klasy IV szkoły podstawowej. Jednocześnie uczniowie kontynuujący program mają możliwość dokończenia jego realizacji, również na poziomie szkoły ponadpodstawowej. Oznacza to, że program DSD pozostanie w Przemyślu jeszcze przez 8 lat – podsumował prezydent miasta.