Szkoda cerkwi w Kopysnie... [ZDJĘCIA]

Kopysno to wioska praktycznie wymarła. Jadąc nią, spotkać można dwa, góra trzy domki... Jednak rezerwat krajobrazowy „Kopystańka”, pomniki przyrody, a przede wszystkim cerkiew pw. Opieki Najświętszej Maryi Panny z 1821 r. sprawiają, że o Kopysnie nie wolno zapomnieć.

Co jakiś czas przypominają o tym miłośnicy historii i... zapomnianych zabytków. Bo urokliwie położona cerkiew w Kopysnie niewątpliwie takowym jest. Do naszej redakcji trafił list następującej treści: „(...) Bardzo chciałbym wiedzieć, co dalej z tą cerkwią będzie. Sam nie jestem w stanie uzyskać jakichkolwiek informacji. Ponoć były plany przekazania jej komuś i restaurowania. To cenny zabytek, ale od lat jest w bardzo złym stanie technicznym[paywall]. Zastanawiam się, kiedy ostatni raz odbyła się tam komisja konserwatorska? Czy obiekty wpisywano do rejestru zabytków ruchomych i nieruchomych? Zwłaszcza wyposażenie‚ które jest mocno zagrożone. Chodzi mi przede wszystkim o ikonostas i zespół bocznych ołtarzy. To piękny przykład ikony karpackiej, malowanej” – napisał Czytelnik.

Spalona wieś

Kopysno, zwane także Kopyśno czy Kopystno, jest oddalone o ok. 3 km od Rybotycz w gminie Fredropol. Wieś lokowana była w I połowie XV w. na prawie wołoskim. Z 1408 r. pochodzi informacja o budowie tam cerkwi pw. Pokrowy Matki Bożej, grodziska i dworu. Przez kilka wieków wieś stanowiła gniazdo rodu Kopysteńskich, którego najwybitniejszymi przedstawicielami byli: Mychajło Kopysteńskyj, ostatni prawosławny biskup (władyka) przemyski, zagorzały przeciwnik unii brzeskiej oraz pisarz i polemista Zachariasz. We wrześniu 1945 r. wieś została spalona przez oddział UPA (sotnia „Łastiwki”). Po wojnie wielu mieszkańców opuściło ją w związku z wysiedleniem na teren Ukrainy i w czasie Akcji „Wisła”.

Największym zabytkiem jest oczywiście cerkiew pw. Opieki NBMP – murowana greckokatolicka cerkiew filialna, która zbudowana została w 1821 r., rozbudowana w 1923 r., a odnowiona w 1929 r. W czasie rozbudowy cerkwi w 1923 r. natrafiono na grób duchownego, pochowanego między fundamentami wcześniejszej świątyni. Według przypuszczeń mógł to być wspomniany władyka przemyski M. Kopysteńskyj. We wnętrzu cerkwi znajduje się ikonostas namalowany w 1854 r. przez malarza cerkiewnego  Józefa Lisikiewicza. Obok obiektu dzwonnica parawanowa z 1821 r. Cerkiew obecnie nie jest używana.

Problemy własnościowe

Zarówno cerkiew, jak i jej wyposażenie nie są wpisane do rejestru zabytków. Wojewódzki Podkarpacki Konserwator Zabytków w Przemyślu Beata Kot wyjaśniła, że wszystko przez problemy własnościowe. – Wpis do rejestru zabytków odbywa się głównie na dwa sposoby. Albo z urzędu, albo na wniosek właściciela. Problemem cerkwi w Kopysnie jest nieuregulowany stan własnościowy. Niby właścicielem jest Skarb Państwa, a w jego imieniu działa na tym terenie Starostwo Powiatowe w Przemyślu, zaś tamtejsza parafia jest użytkownikiem, ale ci drudzy twierdzą, że nie mają na to żadnych dokumentów. Nie mamy więc komu dać nakazu utrzymywania tego obiektu w odpowiednim stanie – tłumaczy B. Kot. – Wieś jest praktycznie pusta, cerkiew jest jedynym godnym uwagi obiektem na jej terenie. Krajobrazowo jest bardzo atrakcyjnie ulokowana i zdaję sobie sprawę, że nie możemy pozostawić jej samej sobie. Przygotujemy i wyślemy odpowiednie pisma zarówno do starosty przemyskiego, jak i proboszcza tamtejszej parafii o pilne zajęcie stanowiska i uregulowanie spraw własnościowych – zapewniła B. Kot.