Tłuszcze trans pod lupą – co warto wiedzieć, żeby nie ryzykować zdrowiem?

Czy wiesz, że tłuszcze trans odpowiadają za tysiące zgonów rocznie na świecie i nie mają dla organizmu żadnych korzyści? Choć temat wydaje się zarezerwowany dla specjalistów do spraw żywienia, tak naprawdę dotyczy nas wszystkich – te składniki wciąż obecne są w codziennej diecie i mogą wpływać na zdrowie, nawet jeśli nie zdajemy sobie z tego sprawy. Czym właściwie są tłuszcze trans, gdzie można je spotkać i dlaczego dietetycy zalecają ograniczyć ich spożycie do minimum?

Tłuszcze trans, znane też jako tłuszcze utwardzone, to składniki powstające głównie podczas przemysłowego przetwarzania olejów roślinnych. Taki zabieg nadaje im stałą konsystencję i wydłuża trwałość, co z punktu widzenia producentów jest bardzo korzystne, ale niestety nie służy naszemu zdrowiu. Warto dodać, że niewielkie ilości  tłuszczów trans występują także naturalnie w mięsie i mleku przeżuwaczy (np. krów), jednak w zrównoważonej diecie nie stanowią istotnego zagrożenia.

Tłuszcze trans szkodzą w każdej ilości – nie mają żadnych funkcji korzystnych dla organizmu. Badania naukowe jasno pokazują, że zwiększają one poziom „złego” cholesterolu LDL, obniżają „dobry” cholesterol HDL, podnoszą poziom trójglicerydów i nasilają stany zapalne w organizmie. Efekt? Zdecydowanie wyższe ryzyko miażdżycy, zawału, udaru czy innych chorób sercowo-naczyniowych, a także zaburzeń metabolicznych, takich jak cukrzyca typu 2. Światowa Organizacja Zdrowia od lat apeluje, by ograniczyć ich spożycie do minimum.

Najwięcej tłuszczów trans ukrywa się w tanich słodyczach, kruchych ciastkach, wafelkach, polewach czekoladowych, gotowych sosach, zupach instant czy margarynach twardych. Są obecne w niektórych fast foodach i smażonych przekąskach – wszędzie tam, gdzie liczy się niska cena i długa trwałość produktu. Uwaga: wyższa cena nie zawsze gwarantuje lepszy skład, dlatego najważniejsze jest czytanie etykiet. Producenci nie zawsze piszą wprost „tłuszcze trans”. Warto szukać w składzie określeń takich jak: „częściowo utwardzone oleje roślinne”, „tłuszcze uwodornione” lub „tłuszcze częściowo utwardzone”. To sygnał alarmowy – lepiej odłożyć taki produkt na półkę.

W ostatnich latach sytuacja zaczęła się zmieniać. Od 2021 r. w całej Unii Europejskiej obowiązują restrykcyjne przepisy ograniczające ilość tłuszczów trans w produktach roślinnych (maksymalnie 2 g na 100 g tłuszczu). Warto jednak pamiętać, że importowane słodycze, przekąski czy fast foody mogą zawierać ich więcej – zwłaszcza te spoza UE.

Dlatego dobrą praktyką jest uważność i nawyk czytania etykiet. Im prostszy i krótszy skład, tym lepiej. Wybierajmy naturalne produkty, gotujmy częściej w domu, unikajmy mocno przetworzonej żywności i zwracajmy uwagę na jej pochodzenie. Nie warto ryzykować zdrowiem dla kilku złotych oszczędności i dłuższego terminu przydatności. Im mniej tłuszczów trans na talerzu, tym większa szansa na zdrowe serce i długie życie.

AM