Upamiętnili żydowską ochronkę dla dzieci

Dzięki staraniom Wspólnoty Mieszkaniowej „Moniuszki 7” w Przemyślu przywrócono pamięć o istniejącym tam żydowskim sierocińcu. Uczyniono to w 70. rocznicę jego powstania.

– Społeczność żydowska była nierozerwalnie związana z Przemyślem od wielu wieków – mówi Bartosz Wardęga, członek zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej „Moniuszki 7”. – Posiadała liczne obiekty sakralne, budynki użyteczności publicznej, takie jak szpitale, domy opieki oraz[paywall] sierociniec, który początkowo mieścił się przy ulicy Grottgera 3, a następnie został przeniesiony do kamienicy przy ulicy Tarnawskiego – dodaje.

Po II wojnie światowej dzięki staraniom emigrantów z Przemyśla, wówczas przebywających w Nowym Jorku, na potrzeby ochronki żydowskiej za kwotę 5 tysięcy dolarów kupiono kamienicę przy ulicy Moniuszki 7. Jej właścicielem był Getzl Poller. Budynek dał schronienie dzieciom ocalałym z oHlocaustu. Ostatecznie decyzją władz przeszedł na rzecz Skarbu Państwa. O fakcie istnienia w murach kamienicy sierocińca informował napis w języku polskim oraz jidysz brzmiący: „Dar Żydów Przemyskich w Ameryce dla Ochronki Sierot Żydowskich”.

– Po roku 1968 napis zaczął przeszkadzać ówczesnej władzy – przypomina Wardęga. – Zniknął z jej frontu wraz z emigracją ostatnich przemyskich Żydów. Pytanie kto, na czyje polecenie kazał go skuć, wciąż nie doczekało się odpowiedzi. Przez wiele lat o jego istnieniu przypominała dziura w elewacji, w której można było odnaleźć fragmenty czarnej farby oraz zarys liter. Po wielu latach, staraniem Zarządu Wspólnoty oraz dzięki dofinansowaniu od dr Grażyny Stojak, wojewódzkiego konserwatora zabytków w Przemyślu, udało się wyremontować front kamienicy i tym samym przywrócić napis. Na jego odtworzenie musieliśmy długo czekać, ale cieszę się, że przypada to w okrągłą, 70, rocznicę założenia ochronki – podsumowuje Wardęga.