Widziałeś wilka lub niedźwiedzia? Zgłoś do rejestru!

Zwiększanie zasięgu występowania i liczebności wilków oraz niedźwiedzi w połączeniu z powszechnością zabudowy mieszkalnej stwarza możliwość spotkań tych zwierząt oraz konfliktów na linii człowiek – dzika przyroda. Fundacja „Bieszczadziki” z Bukowska – we współpracy z gminami bieszczadzkimi i z Pogórza Przemyskiego – stworzyła też specjalny rejestr zdarzeń z udziałem dużych drapieżników. – Wdrożyliśmy go już w 26 gminach, które przez dwa miesiące zarejestrowały ponad 200 zdarzeń – powiedziała Izabela Fedyń z fundacji.

O obecności wilków czy niedźwiedzi w pobliżu ludzkich zabudowań informowaliśmy już wielokrotnie. Zdarzają się sytuacje, że człowiek i dzikie zwierzęta niejednokrotnie współdzielą przestrzeń. Nie da się ukryć, że częstokroć swoistym „agresorem” jest człowiek, który bez pardonu wkracza na tereny, które kiedyś należały do dzikich zwierząt.

Na terenie Bieszczadów i Pogórza Przemyskiego działalność minimalizującą te konflikty podjęła się Fundacja „Bieszczadziki”. Utworzyła pierwszą grupę interwencyjną odławiającą i płoszącą duże drapieżniki na Podkarpaciu. Fundacja zrzesza specjalistów zajmujących się dzikimi zwierzętami, posiadających szerokie uprawnienia oraz doświadczenie praktyczne i naukowe.

Tyle, że obecny system prawny w Polsce posiada szereg ograniczeń w podejmowaniu skutecznych interwencji. Fundacja – oprócz podejmowania działań w odpowiedzi na bieżące konflikty – podejmuje kroki w[paywall] celu usprawnienia systemu zarządzania populacjami zwierząt, zwracając się do instytucji państwowych o stworzenie przestrzeni prawnej, administracyjnej i finansowej.

Wszystko zaczęło się jeszcze lipcu br. w Szczawnem. Tam odbyło się spotkanie robocze zorganizowane przez fundację, którego tematem przewodnim były zdarzenia konfliktowe z udziałem dużych drapieżników. Uczestnikami było 28 osób z 24 jednostek samorządowych Podkarpacia oraz przedstawiciele Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Rzeszowie.

Głównym celem spotkania było przeszkolenie samorządów z rejestrowania zdarzeń konfliktowych przy użyciu aplikacji opracowanej przez fundację. Narzędzie to miało służyć do systematycznego, ujednoliconego rejestrowania zdarzeń konfliktowych z udziałem chronionych drapieżników (wilk, ryś, niedźwiedź). Rejestr raportowanych zdarzeń miał stanowić źródło informacji o skali takich sytuacji, ich charakterze.

Miał stanowić podstawę do podjęcia adekwatnych działań. Inicjatywa zyskała poparcie wielu lokalnych samorządów i na początek rejestr prowadzony był w 23 gminach. Potem dołączyły kolejne. Udało się! Rejestr zaczął działać.

Rzetelne dokumentowanie okoliczności zachowań drapieżników umożliwia analizowanie bieżącej sytuacji oraz podejmowanie działań prewencyjnych, monitoringowych i interwencyjnych, adekwatnych do sytuacji. Rejestr funkcjonuje w oparciu o zgłoszenia mieszkańców, którzy telefonicznie mogą przekazać do właściwej gminy informację o obserwacjach zwierząt przy zabudowie lub w innych niepokojących okolicznościach.

Ważne, aby notować wszystkie obserwacje (np. zwierzę przebiegające przez drogę lub szukające pokarmu przy śmietnikach nocą), zanim problem eskaluje.

– wyjaśniła lekarz weterynarii Katarzyna Zabiega, członek fundacji.

Mapa gmin, które podjęły współpracę z Fundacją „Bieszczadziki”.
Grafika: Bieszczadziki

Niedawno Nadleśnictwo Krasiczyn udostępniło filmik, na którym młody niedźwiedź został uchwycony przez leśną fotopułapkę. Zwierzę pojawiło się w miejscach, w których nie było niedźwiedzi od lat, m.in. innymi po lewej stronie Sanu, na północ od Krasiczyna.

To jasno wskazuje, że zwiększa się teren ich bytowania, a zmniejsza nieufność w stosunku do ludzi.

– powiedział wójt gminy Solina Adam Piątkowski.

– podsumowała K. Zabiega.

Członkowie fundacji apelują do mieszkańców gmin bieszczadzkich i Pogórza Przemyskiego, aby zgłaszali do właściwej gminy każdą obserwację wilka lub niedźwiedzia. Za prowadzenie rejestru odpowiedzialny jest wcześniej przeszkolony pracownik gminy, który przyjmuje zgłoszenia od mieszkańców i prowadzi wizje lokalne w celu oględzin miejsca zdarzenia i dokumentacji.

Lęk u zwierząt zanika stopniowo w procesie uczenia się, gdy dany osobnik – przebywając w pobliżu zabudowy – nie doświadcza negatywnych bodźców, a dodatkowo pozytywne skojarzenia są wzmacniane przez łatwą dostępność pokarmu.

Aby przeciwdziałać narastaniu konfliktów, należy przede wszystkim zmniejszyć dostępność pożywienia dla dzikich zwierząt, a w przypadku zwierząt, które już się nauczyły korzystać z tego typu zasobów – dostarczać negatywnych bodźców (np. płoszenie przy użyciu petard lub amunicji gumowej), które powtarzane mogą przywrócić w zwierzęciu lęk przed człowiekiem.