Był miastem przez 450 lat! Jawornik Polski znów dołączy do grona miast? Głos mają mieszkańcy

Jawornik Polski postanowił pójść za przykładem dwóch miejscowości z naszego regionu, jak Dubiecko, które prawa miejskie odzyskało w styczniu 2021 roku czy Bircza, która posiadała je do 1934 roku, a w ubiegłym roku rozpoczęła starania o ich odzyskanie. Wójt gminy Stanisław Petynia przekonuje, że to szansa na rozwój i przypływ nowych mieszkańców, ale podkreśla, że niczego nie chce robić na siłę. Pomysł muszą poprzeć ludzie.

Coraz częściej mamy do czynienia z sytuacją, że mniejsze samorządy podejmują starania o podniesienie rangi miejscowości do statusu miasta. To w oczach włodarzy nie tylko prestiż i ambicje, ale też nowe szanse rozwojowe.

Bywa, że jest to także powrót do korzeni, bo nierzadko chodzi o odzyskanie praw utraconych. Podobnie jest z miejscowością Jawornik Polski w powiecie przeworskim, która miastem była przez 450 lat.

Według jednych źródeł miejscowość utraciła je 1919 roku, po odzyskaniu niepodległości, według innych przestała być zaliczana do miast w 1934 roku. Teraz pojawiła się okazja do rozpoczęcia walki o prawa miejskie.

Włodarzowi Jawonika Polskiemu Stanisławowi Petyni pomysł się podoba i chciałby przekonać do niego mieszkańców, by zanim podejmie jakiekolwiek kroki, mieć ich akceptację.

– Jawornik miał kiedyś prawa miejskie i to przez długi okres, bo w ciągu ostatnich 550 lat przez 450 był miastem. Podchodziliśmy jednak i podchodzimy do tego tematu spokojnie. Uważaliśmy, że najpierw powinniśmy inwestować w infrastrukturę, chodniki, drogi, wodociągi, kanalizację... I to robiliśmy. Impulsem do działań był[paywall] telefon z urzędu wojewódzkiego z informacją, że jest możliwość podjęcia starań o nadanie statusu miasta. Rozmowa odbyła się na przełomie roku. W związku z tym przyśpieszyliśmy nasze działania. Główny cel, jaki nam przyświeca, to zwiększenie możliwości inwestycyjnych, zarówno dla gminy, jak i dla mieszkańców. W obrębie miasta nie obowiązuje Ustawa o ochronie gruntów rolnych, która nas mocno blokuje, czy to jeśli chodzi o budowę farm fotowoltaicznych, czy zakładów, a nawet domów  jednorodzinnych. Mieszkańcy, którzy na terenie Jawornika mają załóżmy działki klasy 1 – 3, nie mają możliwości wybudowania się na nich. Podobnie jest w przypadku chęci postawienia zakładu czy farmy fotowoltaicznej (inwestycje tego typu można realizować na gruntach od 4 klasy wzwyż, z zasady przeznaczonych na cele nierolnicze i jako takie nieobjęte ochroną wynikającą z ustawy – przyp. aut.) – wyjaśnia powody S. Petynia.

I podkreśla, że wartością najważniejszą dla gminy są ludzie, a odzyskanie statusu miasta pozwoliłoby zablokować ich odpływ, a nawet spowodować przypływ nowych mieszkańców. Działki umożliwiające budowę domu, nowe możliwości i bliskość Rzeszowa na pewno stanowiłyby argument za osiedleniem się w tych stronach.

Wójt: –  Musi być zdecydowana przewaga głosów na „tak”

– Za odzyskaniem praw miejskich idą też dodatkowe pieniądze unijne skierowane do miast. A co najważniejsze, nie doszukaliśmy się ani jednego negatywnego czynnika. Nie ma więc ryzyka, że sama miejscowość czy jej mieszkańcy mogliby na tym stracić. Nawet nauczycielom nie zostałby odebrany dodatek wiejski, bo przysługuje na  terenie wsi i miast do 5 tysięcy mieszkańców. Nie byłoby też potrzeby wymiany dowodów osobistych – podkreśla włodarz gminy.

Urzędnicy starają się rozwiewać wszelkie wątpliwości związane z ewentualną zmianą. Również obawy dotyczące podniesienia podatków. – Wszystkie widełki dotyczące podatków pozostaną bez zmian – zapewnia.

Do tej pory podjęte zostały uchwały inicjujące całą procedurę starania się o prawa miejskie. Przyszedł czas na konsultacje z mieszkańcami gminy. Wypowiedzą się, wypełniając ankietę.

– To musi być zdecydowana przewaga głosów na „tak”. Nie chcemy nikogo uszczęśliwiać na siłę. Jeśli 70 – 80 procent mieszkańców opowie się za, wówczas wykonamy krok dalej – podkreśla wójt.

W gminie powołany został także zespół złożony z nauczycieli historii, którzy opracowują tzw. dowody historyczne, bo elementem składanego wniosku jest też odnalezienie jak największej liczby publikacji naukowych, które wskazują, że Jawornik był miastem.

Najbardziej wymownym jest jednak to, że obok Jawornika Polskiego istnieje miejscowość Jawornik Przedmieście.

Gmina cały proces poprzedzający złożenie formalnego wniosku w sprawie nadania statusu miasta i ustalenia jego granic musi zakończyć przed upływem marca. Wówczas ma szansę być rozpatrzony w tym roku.

Ostateczną decyzję podejmie Rada Ministrów, biorąc pod uwagę także infrastrukturę społeczną i techniczną oraz układ urbanistyczny i charakter zabudowy.