Dzięki panu Januszowi krzyż na Lipowicy został odnowiony [ZDJĘCIA]

Krzyż na Lipowicy upamiętnia miejsce straceń i pochówku wielu mieszkańców Przemyśla i okolic. – Do dzisiaj wielu z nich jest tutaj pochowanych – podkreśla Janusz Galiczyński, który doprowadził do postawienia nowego krzyża.

Nie wiemy, czy 29 listopada 1943 r. był tak samo mroźny jak tegoroczny. Wiemy jednak, że w miejscu gdzie spotkaliśmy się w samo południe, pochowano 10 mieszkańców Przemyśla i Żurawicy rozstrzelanych przez hitlerowców. Był to odwet za to, że 3 dni wcześniej pięciu żołnierzy Armii Krajowej zniszczyło halę fabryczną, magazyn i większość materiałów w niemieckiej Fabryce Wozów na przemyskim Błoniu. Najmłodszy z zabitych miał[paywall] 17 lat.

Niemcy rozstrzelali ich przy ul. Lwowskiej, a ich ciała zakopali w lesie na Lipowicy. Dopiero w czerwcu 1945 r. ofiary zostały ekshumowane i pochowane we wspólnej mogile na Cmentarzu Zasańskim. W grobie tym spoczywają w sumie 32 osoby, z czego połowa jest nieznana.

Pozwolenie w 4 dni

Janusz Galiczyński od kilku lat swoją energię kieruje na odnawianie miejsc pamięci w Przemyślu. Wyremontował już pomnik upamiętniający zamordowanie 10 mężczyzn oraz ich zbiorową mogiłę. Teraz przyszedł czas na miejsce ich tymczasowego pochówku. Upamiętniał je drewniany krzyż. Niestety był już mocno zniszczony i zgnity.

Z prośbą o postawienie nowego krzyża zwrócił się do niego syn jednego z zabitych wtedy podhalańczyków. – Nie mogłem mu odmówić – mówi J. Galiczyński.

Mężczyzna zwraca uwagę, że w tym miejscu nie tylko pochowano wspomnianych dziesięciu z Lwowskiej, ale rozstrzelano i pogrzebano więcej osób. – Do dzisiaj wielu z nich jest tutaj pochowanych – podkreśla. – Tutaj zostali rozstrzelani Kurpielowie z Tarnawiec, którzy pomagali żydom. Ludzi zakopywano, gdzie się tylko dało – dodaje.

Starania o przeprowadzenie prac na Lipowicy rozpoczął zaledwie miesiąc temu. – Zezwolenie od konserwatora zabytków dostałem w ciągu czterech dni. To powinno się znaleźć w Księdze Guinnessa – mówi.

Wyrzut sumienia

Prace przeprowadzono dzięki współpracy pana Janusza z dyrektorem Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej Janem Jaroszem i dyrektorem rzeszowskiego oddziału Instytutu Pamięci Narodowej Dariuszem Iwaneczką. – Pan Janusz niczym wyrzut sumienia szturchnął nas, przypominając o tym bardzo ważnym miejscu – mówi J. Jarosz.

Nowy krzyż poświęcili: ks. Jerzy Mokrauz, proboszcz parafii prawosławnej w Przemyślu i  ks. Stanisław Bartmiński, emerytowany proboszcz z Krasiczyna. – Pan Janusz to człowiek, który ma w Przemyślu jakąś misję do spełnienia i spełnia ją. To jest przykład na to, że jedna osoba może pociągnąć za sobą wielu ludzi i potrafi do tego przekonać też wiele instytucji – mówi ks. Mokrauz. – U Pana Boga nie ma różnic między ludami i narodami – zaznacza ks. Bartmiński. – Tu zginęli także krasiczyńscy parafianie – dodaje.

– Wiedza o tragicznych wydarzeniach, które rozegrały się w tym miejscu, nie jest niestety powszechna. Krzyż, który został tu dzisiaj poświęcony, jest przede wszystkim znakiem naszego szacunku, ale pełniej możemy oddać hołd tutaj pomordowanym mówiąc o nich głośno oraz zachowując w naszych sercach wspomnienie o nich – powiedział prezydent Przemyśla Wojciech Bakun. Życzył J. Galiczyńskiemu, żeby kontynuował swoje dzieło odnawiania miejsc pamięci.

Salwę honorową oddali żołnierze 5 Batalionu Strzelców Podhalańskich. Wydarzenie uświetniła orkiestra dęta z Medyki, której przyjazd umożliwił właściciel firmy Almar.