Lucia Retman z Hajfy: - Chciałam żyć

– Przyjeżdżam tu tylko, żeby uczcić pamięć pani Zofii Pomorskiej – mówi Lucia Retman z Hajfy w Izraelu. W czasie wojny, właśnie dzięki rodzinie Pomorskich udało się przeżyć Luci Retman. – Bardzo chciałam żyć – wspomina starsza już dziś kobieta

Dzięki podrobionym dokumentom jako dziewczynka dostała się do pracy w Niemczech. Po wojnie wyjechała do Izraela. – Cały czas miałam przed oczami panią Pomorską. Nigdy jej nie zapomniałam – mówi Lucia Retman. Polska znalazła się za żelazną kurtyną i żadna korespondencja ani przyjazd do kraju nie był dla niej możliwy. – Nie wiedziałam, czy Lubaczów znalazł się po stronie polskiej, czy ukraińskiej – opowiada. 

Cały czas miała świadomość, że żyje, uczy się, pracuje i jest wolna dzięki mieszkance Lubaczowa. Wiedziała, że pani Zofia już nie żyje, ale bardzo pragnęła odnaleźć jej potomków. Gdy ich odnalazła, okazało się, że nie wiedzieli o odważnej postawie kobiety.

Lucia Retman wystąpiła o pośmiertne przyznanie Zofii Pomorskiej tytułu „Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata”. – Nie tak szybko dali medal. Badali, czy ta pani brała pieniądze, czy zostawiliśmy jej jakieś majątki. Wszystko zostało zbadane – opowiada.

Medal został przyznany w Urzędzie Miejskim w Rzeszowie w 2009 r.

Wspomnienia Ory Regev z Tel Awiwu także związane są Lubaczowem, a dokładniej z lubaczowskim młynem, który przed wojną dzierżawiła jej rodzina. Ocalała tylko jej matka, ukrywana przez rodzinę Sikorskich w Warszawie. Jej losy Ora Regev poznała dopiero po jej śmierci. Wyruszyła do Lubaczowa, w poszukiwaniu rodzinnych tajemnic. Tu udało jej się poznać losy dziadków i ich dzieci. Swoje refleksje zawarła w książce A rzeka nadal płynie.

O odwadze Polaków w czasie wojny świadczy również Judith Elkin z Miami. Z tamtych czasów pamięta niewiele, żeby nie powiedzieć nic. Jednak dobrze zna historię swojej rodziny, którą poznała dzięki relacjom babci i ojca. To oni opowiadali o tym, jak podczas ucieczki Żydów na wschód we wrześniu 1939 r. pomagali im Polacy. Judith Elkin, podobnie jak Ora Regev, nadal poszukuje informacji o swych korzeniach.

fot.Paweł Bugira
Spotkaniu w bibliotece towarzyszył koncert „Melodie Żydowskie” w wykonaniu młodzieży z Państwowej Szkoły Muzycznej w Lubaczowie.

Spotkanie z Lucią Retman, Orą Regev oraz Judith Elkin odbyło się w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Lubaczowie w ramach obchodów Dni Pamięci o Ofiarach Holokaustu. Spotkaniu towarzyszył koncert Melodie Żydowskie w wykonaniu młodzieży z Państwowej Szkoły Muzycznej w Lubaczowie. W programie znalazło się także zwiedzanie zabytków kultury żydowskiej oraz uczczenie lubaczowskich Żydów na kirkucie przy ul. Kościuszki. Modlitewne spotkanie nad grobami zgromadziło nadspodziewaną liczbę mieszkańców.