Niezrozumiałe piękno. Na Focha królują empatia, cierpliwość i konsekwencja

Światowy Dzień Świadomości Autyzmu przypada co roku 2 kwietnia. To niezwykle ważna data nie tylko dla samych autystów i ich rodzin, ale dla całego społeczeństwa. Bo chociaż zdecydowanie więcej w nas świadomości zaburzeń neurologicznych, nadal miewamy problem z adekwatnym zachowaniem i przekuciem teorii w praktykę. O przyczynach autyzmu, terapii, morzu empatii i nucie konsekwencji rozmawiam z zespołem Oddziału Dziennego dla Osób z Autyzmem Dziecięcym przy ul. Focha 31.

Wiele lat temu autyzm definiowano jako trudności w komunikowaniu się, brak zainteresowania ludźmi i potrzebę niezmienności. Czy w dalszym ciągu to są główne zachowania wskazujące na to zaburzenie? 

Paula– (psycholog): - Tak. Spektrum autyzmu w dalszym ciągu obejmuje nieprawidłowości w rozwoju społecznym, obecność sztywnych wzorców zachowania, zainteresowań i aktywności oraz deficyty w komunikacji. Ważne jest jednak zwrócenie uwagi na samo słowo „spektrum” autyzmu. To spektrum właśnie oznacza, że każda osoba z diagnozą autyzmu jest inna i ma różne nasilenie tych cech. Dodatkowo u każdej z nich mogą się pojawić różne zaburzenia w odbiorze i przetwarzaniu bodźców sensorycznych: wzrokowych, słuchowych, dotykowych i zapachowych.

Czy znana jest przyczyna tej przypadłości? 

Piotr (fizjoterapeuta): – Obecnie uważa się, że[paywall] na rozwój zaburzeń autystycznych wpływa wiele uwarunkowań. Naukowcy najczęściej wymieniają nieprawidłowy rozwój lub wczesne uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego spowodowane przez: czynniki genetyczne, infekcje, stosowane leki czy powikłania w trakcie ciąży, porodu i we wczesnym okresie życia.

Dlaczego tak ważne jest prawidłowe zdiagnozowanie i leczenie osób z autyzmem? 

Sylwia (pedagog specjalny): – Ponieważ diagnoza pomaga rozpoznać styl uczenia się i postrzegania świata przez dziecko. Dzięki temu możemy lepiej je zrozumieć i dobrać styl wychowania, czyli zasady, metody, techniki, które są stosowane przez wszystkich członków rodziny. Pomoże mu to ukształtować się na szczęśliwą osobę. Nie warto czekać z tą diagnozą. Im wcześniej dziecko zostanie zdiagnozowane, tym wcześniej zostanie objęte terapią wieloprofilową, za którą idzie większa szansa na prawidłowe funkcjonowanie w społeczeństwie. Mózg jest najbardziej plastyczny, gdy jesteśmy dziećmi, a więc we wczesnych fazach rozwojowych. Jednym z celów diagnozowania jest zapewnienie dzieciom odpowiedniego wsparcia. Diagnoza daje również możliwość uzyskania orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, zawierającego uwagi dotyczące zalecanych metod pracy z dzieckiem. Może w nim też być zawarta informacja o konieczności przydzielenia dziecku nauczyciela wspomagającego, co w znacznym stopniu ułatwi mu radzenie sobie zarówno w przedszkolu, jak i później w szkole. 

Słyszy się, że autyzm staje się chorobą cywilizacyjną. Nie jest to opinia krzywdząca? Może po prostu częściej, świadomie i na podstawie pewnych przesłanek, jest on diagnozowany? 

Ewa (logopeda): – Przede wszystkim autyzm nie jest chorobą, a zaburzeniem rozwojowym. Według Organizacji Narodów Zjednoczonych, obok raka, cukrzycy i AIDS, należy do najważniejszych globalnych problemów zdrowotnych. Jest to zaburzenie o podłożu neurorozwojowym, w którym fundamentalne znaczenie mają dysfunkcje w budowie i funkcjonowaniu mózgu, czynniki natury genetycznej i środowiskowej. Szacuje się, że około 1 – 3 proc. populacji ma zaburzenia ze spektrum autyzmu. Wzrost częstości diagnozowania ASD może wynikać z jednej strony stąd, że zamiast mówić jedynie o autyzmie dziecięcym,  mówimy obecnie o spektrum autyzmu, w którego skład wchodzi kilka jednostek diagnostycznych. Z drugiej strony jest większa świadomość w społeczeństwie i lepszy dostęp do specjalistów niż np. 20 lat temu. Fakt, że dzieci, a nawet dorośli są obecnie diagnozowani, jest bardzo dobrą przesłanką dla całego społeczeństwa, gdyż stwarza to duże możliwości do lepszego ich funkcjonowania i rozwoju. 

Przekazują Państwo, że w ramach terapii pacjenci są objęci opieką lekarza psychiatry dziecięcego oraz zajęciami specjalistycznymi. Jak te zajęcia wyglądają? 

Ewelina (pedagog specjalny): – Nasz szpital oferuje zarówno oddział dzienny, jak i poradnię. Zajęcia indywidualne i grupowe są prowadzone przez psychologa, pedagoga, logopedę i fizjoterapeutę. Dzieci są też objęte opieką lekarza psychiatry i pielęgniarki. Zajęcia  specjalistyczne polegają przede wszystkim na nawiązywaniu z dziećmi wspólnego pola uwagi, uczeniu ich relacji, komunikacji, zabawy, przebywania razem, tolerowania się nawzajem, wyrażania swoich emocji, radzenia sobie z trudnymi sytuacjami. Służymy też pomocą rodzicom, prowadząc konsultacje. Każdy nasz specjalista posiada swój wachlarz wiedzy i metod pracy, ale wszyscy dążymy do jednego: by dzieci, wychodząc stąd, miały możliwość jak najlepszego funkcjonowania w społeczeństwie.  

Przez jaki okres dziecko może korzystać z państwa pomocy? 

Ewelina (pedagog specjalny): – Na oddziale dziennym dzieci mogą być od drugiego do siódmego roku życia, a w poradni nawet do 18. Żeby dostać się na terapię, wymagane jest skierowanie od lekarza. Ostatnimi czasy coraz częściej trafiają do nas rodzice z dziećmi, u których np. pediatra jako pierwszy zauważył coś niepokojącego. To dobra wiadomość, ponieważ stanowi odzwierciedlenie faktu coraz większej świadomości autyzmu – również wśród lekarzy. Do tej pory najczęściej dopiero w przedszkolu pedagodzy zauważali, że dziecko przejawia zachowania autystyczne. Dziecko po skierowaniu od lekarza może się pojawiać na oddziale przez 217 dni w roku. Jesteśmy podzieleni na 3 małe grupy, ponieważ musimy mieć pewność, że dzieci będą czuły się dobrze, bezpiecznie i nadal będzie istniała możliwość prowadzenia efektywnych zajęć zarówno indywidualnych, jak i grupowych. Fundamentalna jest systematyczność przyprowadzania dzieci. Po upływie 217 dni podopieczny jest wypisywany, a zespół terapeutów dokonuje oceny postępów, która wędruje do rodzica. Jeśli istnieje potrzeba kontynuacji terapii, po 14 dniach dziecko może bez problemu wrócić na oddział.

fot.Monika Rusinek
– Zaczynamy od podłogi – śmieją się terapeuci. – Musimy najpierw poznać zainteresowania dzieci, by na tym móc oprzeć dalsze współdziałanie. Pytając o najważniejsze cechy, które musi posiadać osoba zajmująca się dziećmi ze spektrum autyzmu, zgodnie odpowiadają, że to empatia, cierpliwość i konsekwencja.

fot.Monika Rusinek
Na oddziale dziennym dzieci mogą być od drugiego do siódmego roku życia, a w poradni nawet do 18. Żeby dostać się na terapię wymagane jest skierowanie od lekarza. Dziecko po skierowaniu od lekarza może pojawiać się na oddziale przez 217 dni w roku. Po upływie 217 dni, podopieczny jest wypisywany, a zespół terapeutów dokonuje oceny postępów, która wędruje do rodzica. Jeśli istnieje potrzeba kontynuacji terapii, po 14 dniach dziecko może bez problemu wrócić na oddział.