Sprawa wielkiej wagi. Jak walczyć z otyłością?

O otyłości – jednej z chorób cywilizacyjnych, która niesie ze sobą nie tylko problemy natury estetycznej, ale i jest początkiem wielu poważnych schorzeń – rozmawiamy z Katarzyną Fortuną – magistrem fizjoterapii z Centrum Rehabilitacji przy ul. Jasińskiego 2a w Przemyślu.

Otyłość jest nazywana chorobą XXI wieku. To cywilizacyjne schorzenie może dotknąć nas wszystkich – bez względu na wiek i płeć.
– Obecnie otyłość czy też nadwaga stanowią coraz większy problem wśród społeczeństwa. Ludzie prowadzą coraz mniej aktywny tryb życia, a czas wolny wolą spędzać przed telewizją, komputerem czy wpatrując się w ekran telefonu.  Niestety oprócz braku ruchu, dużą rolę odgrywają także pośpiech i złe nawyki żywieniowe. Wśród pacjentów niejednokrotnie spotykamy się z tym schorzeniem. Wielu z nich ma problemy z poruszaniem się, co stanowi dużą barierę w kwestii prowadzenia jakiejkolwiek aktywności, a także utrudnia samoobsługę w środowisku pacjenta. Jednakże trzeba zauważyć otaczający nas wszystkich szeroki wachlarz wiedzy, dzięki któremu mamy możliwość uchronienia się przed rozwojem otyłości oraz znalezienia sposobu, by sobie pomóc, jeśli już się z nią borykamy.

To znaczy?
– Przede wszystkim warto zwrócić uwagę na to, jak żyjemy, ile czasu dziennie poświęcamy na to, aby wprowadzić swoje ciało w jakąś aktywność. Warto więc się zastanowić się nad tym, co możemy zrobić i spróbować robić to przynajmniej dwa razy w tygodniu przez co najmniej 30 – 45 min, a najlepiej codziennie. Może to być zarówno rekreacyjna przejażdżka na rowerze, jak i: bieganie, joga, spacer i zabawa z psem lub dla nieco starszych nordic-walking), taniec, gimnastyka czy pływanie. Jeśli ktoś jest mocno ograniczony ruchowo, zachęcam do konsultacji z fizjoterapeutą, który dobierze indywidualny zestaw ćwiczeń do wykonywania w domu. Aby dowiedzieć się, czy problem nadwagi lub otyłości nas dotyczy, możemy wspomóc się obliczeniem swojego BMI.

Czym jest BMI?
– To wskaźnik masy ciała podany w kilogramach, który dzielimy przez kwadrat wysokości podany w metrach. Wynik takiego działania wskaże nam, w jakim miejscu w tabeli aktualnie się znajdujemy. Przybliżę ten sposób na sobie. Obecnie przy wzroście 1,63 metrów ważę 50 kilogramów.  Kilogramy dzielę na kwadrat mojego wzrostu w metrach (5: [1,63 x 1,63] 50: [1,63x1,63]). Mój wynik to 18,9. Moje BMI zatem mieści się w normie. Jeśli wynosi poniżej 18,5 – mamy do czynienia z niedowagą, od 18,5 do 25 – normą, od 25 do 30 – nadwagą. BMI powyżej 30 wskazuje na otyłość.  

Dlaczego warto dbać o  sprawność w otyłości?
– O sprawność fizyczną warto dbać w każdym wieku, a szczególnie u osób starszych, u których mobilność ciała jest coraz mniejsza. Dobrym rozwiązaniem jest wtedy fizjoterapia, a dokładniej – kinezyterapia, czyli leczenie ruchem. Ćwiczenia fizyczne zapewniają naszemu organizmowi poprawę ruchomości stawów, wzmocnienie i uelastycznienie mięśni, wzmocnienie wytrzymałości i wydolności organizmu, wzmocnienie wydolności serca i wydolności oddechowej, redukcję masy ciała. To wszystko przekłada się również na poprawę jakości snu, wydziela się w organizmie więcej endorfin. Fizjoterapia u osób otyłych jest również zalecana w celu zmniejszenia ryzyka wystąpienia choroby wieńcowej serca, która polega na niedostatecznym ukrwieniu mięśnia sercowego.

– Jeśli zaufany swojemu fizjoterapeucie i przestawimy mu nasze oczekiwania względem współpracy, możemy liczyć na duże wsparcie i pomoc w realizacji planów – mówi Katarzyna Fortuna z Centrum Rehabilitacji przy ul. Jasińskiego 2a w Przemyślu.

Jakie są przeciwwskazania rehabilitacji w przypadku mierzenia się z otyłością?
– Należą do nich niewyrównana niewydolność krążenia, niestabilna choroba wieńcowa czy też niewydolność oddechowa.  Są to jednak sporadyczne przypadki. W Centrum Rehabilitacji wiemy, jak zacząć przygodę z fizjoterapią, żeby nie zniechęcić pacjenta do podejmowania aktywności. Staramy się dobrać zabiegi tak, żeby ich intensywność była akceptowana przez możliwości pacjenta, a następnie powoli wyrabiamy wydolność organizmu do coraz większego wysiłku fizycznego.

Czy metody rehabilitacji różnią się czymś w przypadku osób z nadwagą i otyłością?
– Metody rehabilitacji zarówno u osób z prawidłową masą ciała, jak i osób z otyłością są te same. Różnią się jedynie intensywnością. U osób z otyłością bądź nadwagą, mięśnie i stawy muszą wykonać większą pracę, aby wykonać jakieś ćwiczenie, dlatego ilość powtórzeń będzie mniejsza albo dane zadanie będziemy wykonywać w innej pozycji.

Jakie cele można osiągnąć przy współpracy z fizjoterapeutą?
– Jeśli zaufany swojemu fizjoterapeucie i przestawimy mu nasze oczekiwania względem współpracy, możemy liczyć na duże wsparcie i pomoc w realizacji planów. Współpraca na pewno powinna się opierać na szczerości i niezatajaniu własnego samopoczucia przed, w trakcie oraz po ćwiczeniach. Pacjent nie powinien się wstydzić swoich możliwości. Daje to wtedy gwarancję, że zabiegi są wykonywane świadomie i w poczuciu bezpieczeństwa, a nie z przymusu i ponad siły. Dzięki temu możemy zyskać nie tylko lepszą sylwetkę, ale również polepszyć ogólny stan zdrowia. Zmniejszamy dolegliwości bólowe, wynikające z przeciążenia i zyskujemy większą niezależność w codziennym życiu.

W niektórych przypadkach pacjenci korzystają z operacji bariatrycznych. Co to oznacza?
– Potocznie zwane „zmniejszenie żołądka” jest wykonywane tylko wtedy, kiedy inne metody zmniejszenia masy ciała zawiodły, pacjent jest skrajnie otyły, a jego BMI mieści się w przedziale od 35 do 40, a dodatkowo występuje choć jedna choroba towarzysząca, która może zagrażać jego życiu. Jeśli już jednak ma dojść do takiej operacji, na pewno dobrym początkiem będzie skorzystanie z fizjoterapii. Pozwoli ona przygotować układ krążenia i układ oddechowy do znieczulenia ogólnego, będzie to również profilaktyka przeciwzakrzepowa i przeciwzatorowa. Zmniejszymy również masę ciała do zalecanej przez chirurga, która pozwoli bezpiecznie przeprowadzić zabieg. Fizjoterapia jest też nieodłącznym elementem pozabiegowym. Ma na celu wspomóc organizm w regeneracji, usprawnić pacjenta w samopionizacji i zapobiegać powikłaniom pooperacyjnym. Stosowane są wtedy ćwiczenia oddechowe, czynne w pozycji leżącej, siedzącej oraz stojącej, a także spacery.