W razie wojny nie mamy się gdzie ukryć! Miasto dysponuje obecnie... 377 miejscami w schronach. Jeszcze gorzej sytuacja wygląda w Jarosławiu, Przeworsku czy Lubaczowie

Z zapisów Ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej, która weszła w życie 1 stycznia br., wynika, że we wszystkich obiektach zbiorowej ochrony w Przemyślu schronienie powinno znaleźć ok. 25 tys. mieszkańców. Tymczasem miasto dysponuje obecnie... 377 takimi miejscami. Jeszcze gorzej sytuacja wygląda w: Jarosławiu, Przeworsku czy Lubaczowie.

Pytanie o to, czy w Polsce istnieją miejsca, gdzie można się ukryć, zaczęło się znacznie częściej pojawiać w przestrzeni publicznej w momencie ataku Rosji na Ukrainę. Schrony w Polsce były budowane głównie przed II wojną światową, gdy spodziewano się zagrożenia. Miały też pełnić rolę szpitali. Mieściły się głównie pod szkołami, budynkami rządowymi, zakładami pracy i innymi budynkami użyteczności publicznej. Na wsiach za schrony robiły głównie piwnice. Obecnie niezwykle ciężkie jest ustalenie, co się stało z tymi miejscami. Z pewnością wiele – poprzez brak konserwacji i odpowiedniego zabezpieczenia – uległo zniszczeniu. Po zakończeniu tzw. zimnej wojny zagrożenie militarne zdawało się być całkowicie zażegnane i nie odczuwano już potrzeby budowania schronów i bunkrów. Od 2004 r. w Polsce oficjalna definicja schronu w zasadzie już nie funkcjonuje.

W połowie stycznia br. w Podkarpackim Urzędzie Wojewódzkim w Rzeszowie odbyło się spotkanie z udziałem wójtów, burmistrzów, prezydentów i starostów z terenu całego województwa podkarpackiego. Tematem było bezpieczeństwo, zarządzanie kryzysowe, a w sposób szczególny analiza zapisów Ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej. Ta weszła w życie 1 stycznia 2025 r.

– powiedziała wojewoda podkarpacki Teresa Kubas-Hul. Wskazała, że w przypadku wójtów, burmistrzów i prezydentów tych zadań jest 25, w przypadku starostów – 26.

– wyliczyła T. Kubas-Hul.

– dodała[paywall].

Znana jest pojemność obiektów zbiorowej ochrony, która musi być zapewniona mieszkańcom. W granicach administracyjnych miast dla co najmniej 50 procent, w tym w budowlach ochronnych – dla co najmniej 25 procent. Poza granicami administracyjnymi miast we wszystkich obiektach zbiorowej ochrony – dla co najmniej 25 procent, w tym w budowlach ochronnych – dla co najmniej 15 procent przewidywanej liczby mieszkańców przebywającej w sytuacji zagrożenia.

Aby można było zrealizować te wszystkie zadania, potrzebne są pieniądze. I to wielkie! Wiadomo, że w budżecie państwa zostały zabezpieczone środki w wysokości 0,3 procent PKB, z tego połowa, czyli 0,15 procent, to fundusze, które trafią do wojewodów, a poprzez nich do samorządów lokalnych.

– podsumowała wojewoda podkarpacka.

Zapytaliśmy, czy w naszym regionie znajdują się schrony, bunkry czy miejsca, gdzie można się ukryć. W powiecie lubaczowskim obecnie nie ma budowli ochronnych, spełniających wymogi bezpieczeństwa, a miejscowa ludność do ukrycia może wykorzystać podpiwniczenia budynków, przygotowując je we własnym zakresie. W powiecie przeworskim – jak się okazało – schrony nigdy nie występowały. W powiecie jarosławskim także ich nie ma. W Jarosławiu nie ma ogólnodostępnych bunkrów dla mieszkańców, jest natomiast 6 budowli ochronnych. Usytuowane są one w częściach piwnicznych budynków mieszkalnych, ale stanowią one własność wspólnot mieszkaniowych (3 obiekty) oraz zakładów pracy (3 obiekty). W większości zostały wybudowane w okresie „zimnej wojny” (w latach pięćdziesiątych do siedemdziesiątych dwudziestego wieku) i mają niewielki metraż (od 36 m kw. do 143 m kw.) bez funkcjonalnego wyposażenia technicznego. Z uwagi na to nie są przystosowane do zapewnienia schronienia większej liczby osób.

Zapytaliśmy o to samo także w przemyskim magistracie. Czyli: iloma obiektami zbiorowej ochrony, które mogłyby zostać wykorzystane od razu, dysponuje miasto Przemyśl? Ile osób może znaleźć w nich schronienie oraz jakie przedsięwzięcia planowane są w Przemyślu przez zarządzanie kryzysowe, aby realizować zapisy Ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej, która weszła w życie 1 stycznia 2025 roku?

Okazuje się, że w nadsańskim mieście jest 6 schronów typu I. Przy ul. Słowackiego dla 50 osób, wybudowany w 1956 r. (powierzchnia: 46,62 m kw., w budynku mieszkalnym, wymaga remontu), dwa przy ulicy Leszczyńskiego – jeden dla 55 osób z 1957 r. (52,63 m kw.), drugi dla 60 osób (62,63 m kw.) z tego samego roku. Oba w budynku mieszkalnym, oba wymagają remontu. Czwarty znajduje się przy ul. Tarnawskiego. Dla 72 osób (66,72 m kw.), wybudowany także w 1957 r. Znajduje się także w budynku mieszkalnym, wymagającym remontu. Identycznie jest ze schronem przy ul. Śnigurskiego. Ten przeznaczony jest dla 70 osób (61,18 m kw.), powstał w 1958 r. Wreszcie ten, który od zaraz byłby możliwy do użycia, czyli schron przy ul. Borelowskiego. Obecnie mieści się w nim Muzeum Obrony Cywilnej. Schronienie znalazłoby w nim 70 osób. Na powierzchni 170,70 m kw.

– podsumował p.o. naczelnika Wydziału Spraw Obywatelskich i Zarządzania Kryzysowego w Urzędzie Miejskim w Przemyślu Paweł Gałęza.