Czy rodzice Andrzeja Wajdy poznali w Przemyślu?

Nawiązując do ostatniego felietonu redaktora Wilguckiego, w którym wspomniał, że Andrzej Wajda ma prawdopodobnie po kądzieli korzenie przemyskie, chciałbym podzielić się garścią informacji, które zupełnie to potwierdzają.

Dziadek reżysera od strony matki – Ignacy Białous recte Białowąs – urodził się ok. roku 1863 w miejscowości Batiatycze (obwód lwowski) jako syn Tomasza i Tekli z domu Radzimińskiej. W dniu 10 stycznia 1892 r. w parafii św. Andrzeja we Lwowie zawarł związek małżeński z panną Wiktorią Kurzawą, córką Józefa i Zuzanny z domu Łazankiewicz, urodzoną w miejscowości Leliwa (pow. sieradzki). Akt jej chrztu pokazuje, że rzeczywiście urodziła się tamże dnia 5 grudnia 1868 r., jednak nazwisko rodowe jej matki nie jest dokładnie takie, jak pokazał akt ślubu i brzmi Łazarkiewicz. Z aktu ślubu wiemy, że Ignacy Białowąs wykonywał wówczas zawód krawca (łac. sartor). Wkrótce też na świat przychodzą ich dzieci.

Znanych jest mi czworo, jednak niewykluczone, że było ich więcej. Adam urodził się 19 września 1894 r. we Lwowie; Helena Michalina – 21 września 1899 r. we Lwowie. Kolejne dzieci rodzą się już w Przemyślu: Aniela Zofia – 9 maja 1901 r. –(matka Andrzeja Wajdy) i Stanisław Leopold – 20 stycznia 1906 r.

Losy dzieci

Adam był uczniem przemyskiego gimnazjum z wykładowym językiem polskim. W aktach szkolnych w roku 1909 widnieje informacja, że ojciec Ignacy pracuje jako woźny przy policji i tamże mieszka z rodziną przy ulicy Dworskiego 26 (późniejsze akta pokazują Ignacego jako podurzędnika policji). Adam szkoły nie ukończył, dalsze jego losy są mi nieznane.

Helena uczęszczała do szkoły wydziałowej żeńskiej im. św. Scholastyki w Przemyślu, a następnie do Państwowego Seminarium Nauczycielskiego Żeńskiego w Przemyślu, które ukończyła, zdając egzamin dojrzałości w czerwcu 1919 r. Helena wyszła za mąż za nauczyciela Stanisława Szmoniewskiego, który podobnie jak ojciec Andrzeja Wajdy padł ofiarą zbrodni katyńskiej.

Aniela, podobnie jak jej starsza siostra, ukończyła te same szkoły. Egzamin dojrzałości zdała w czerwcu 1921 r. W 1924 była nauczycielką w Bóbrce k. Krzeczowic. Zmarła 20 stycznia 1950 r. w Krakowie.

Stanisław był w latach 1917-1925 uczniem przemyskiego gimnazjum z językiem wykładowym polskim na Zasaniu (później im. Morawskiego), które ukończył maturą zdaną z postępem celującym w dniu 18 czerwca 1925 r. Po maturze studiował medycynę, którą ukończył w roku 1931. Prowadził praktykę lekarską w Zagórzu, zmarł przedwcześnie 23 lutego 1936 r. Pochowany został na przemyskim Cmentarzu Głównym, gdzie widnieje jego zdjęcie. W tym samym grobowcu pochowana jest rodzina Klechów. Niewykluczone, że Stanisława Klecha (1931-1998) była jego córką.

 Przemyski wątekNasuwa się pytanie, czy rodzice Andrzeja Wajdy – Jakub i Aniela – nie poznali się czasem w Przemyślu? Jest to dosyć prawdopodobne, gdyż również Jakub Wajda ma wątek przemyski w życiorysie. Jak podaje dziennik personalny z dnia 30 czerwca 1922 r., pchor. Jakub Wajda z dniem 1 listopada 1921 został mianowany podporucznikiem w Korpusie Ofic. Admin. Grupy Gosp. z równoczesnym wcieleniem do Wojskowego Okręgowego Zakładu Gospodarczego w Przemyślu. W naszym mieście musiał przebywać do 15 września 1925, kiedy to zostaje przeniesiony służbowo na X kurs doszkolenia młodszych oficerów piechoty w Chełmie.

W tym czasie, już jako porucznik, służył w służbie intendentury (dziennik personalny z 17 września 1925 r.) Od tego momentu służył już jako oficer piechoty. Oficjalne biogramy nie wspominają, że od co najmniej 1928 r. do 1934 służył jako oficer w 41 Pułku Piechoty w Suwałkach, gdzie urodzili się jego dwaj synowie.

Mam nadzieję, że są w Przemyślu osoby, które znały lub znają rodzinę Klechów, która – jak sądzę – może mieć więcej informacji na temat rodziny Białowąsów.