Lela Pawlikowska – powrót w rodzinne strony

Prawdziwe tłumy zjawiły się w piątkowe, późne popołudnie, 11 marca, w gmachu głównym Muzeum Narodowym Ziemi Przemyskiej. Wśród nich byli przemyślanie, krakowianie, a także liczna delegacja z Medyki. Pretekstem był wernisaż wystawy pod tytułem „Wprost ze siebie” – twórczość Leli z Wolskich Pawlikowskiej (1901–1980). Bez dwóch zdań to jedna z najlepszych i największych wystaw zorganizowanych przez muzeum w ostatnich latach, która zadowoli nawet najbardziej wybrednych koneserów.

Gości w gmachu powitał dyrektor Jan Jarosz, który słusznie zwrócił uwagę, że sztuka jest jednym z najlepszych wyrazów geniuszu ludzkiego – szczególnie cenionego w czasach tak smutnych, jakich doświadcza obecnie Ukraina.

W imieniu rodziny artystki przemawiała Anna Pilch-Pawlikowska – od 2007 r. żona zmarłego w roku ubiegłym w sędziwym wieku Kaspra Pawlikowskiego, syna Leli. Zwieńczeniem spotkania był wykład o artystce oraz kuratorskie oprowadzanie po wystawie, dokonane przez dr Martę Trojanowską.

Zebrana publiczność nie kryła zainteresowania licznymi[paywall] zgromadzonymi pracami: akwarelami, linorytami, szkicami, ilustracjami do książek, obrazami olejnymi. Wykonane w rozmaitych technikach pokazują kunszt graficzki i malarki, która – choć nigdy nie odebrała formalnego wykształcenia – stała się jedną z najbardziej rozpoznawalnych polskich portrecistek działających w Wielkiej Brytanii w II połowie XX w.

Jedna z ciekawostek, którą warto wypatrzyć na wystawie, jest szkic do portretu młodziutkiej Diany Spencer – późniejszej słynnej księżnej Walii. To tylko ułamek z licznych prac zgromadzonych w gmachu MNZP. Za znakomitą aranżację trudnego wnętrza odpowiada Dorota Stanowska, która już nie po raz pierwszy popisała się znakomitym kunsztem i wyczuciem miejsca.

Wydarzeniu towarzyszy przepięknie wydany i bogato ilustrowany album – śmiało go można nazwać jedną z najstaranniej opracowanych publikacji, jakie wyszły spod prasy muzealnej, bynajmniej nie tylko w ostatnich latach. „Wprost ze siebie” to zatem wystawa, która przynosi chlubę przemyskiemu muzeum i śmiało może konkurować z innymi wydarzeniami artystycznymi w Polsce.

Pawlikowscy przypominani od lat

Warto podkreślić, że od wielu lat Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskiej podejmuje liczne starania, aby upowszechnić pamięć o Pawlikowskich. W 2005 r. było organizatorem wystawy „Dama z Medyki i Londynu.

Lela Pawlikowska, 1901–1980”, a 2009 r. – „Medyccy Medyceusze. 200 lat obecności rodziny Pawlikowskich w Medyce i ziemi przemyskiej 1809 – 2009”. W „Roczniku Przemyskim” (którego zeszyt „Historia” jest współfinansowany od kilku lat przez MNZP) znaleźć można liczne artykuły odnoszące się do dziedzictwa historycznego, ekonomicznego, artystycznego i przyrodniczego przedwojennych właścicieli Medyki.

Trudno się dziwić, że tematyka przyciąga licznych zainteresowanych – zasługi Pawlikowskich dla szeroko pojętej kultury polskiej są bowiem niepodważalne i tak liczne, że najróżniejsi badacze i miłośnicy przez długie dziesięciolecia będą mieli co zgłębiać.

Nie mam najmniejszych wątpliwości, że zarówno przemyska wystawa, jak i towarzyszący jej katalog, będący zwieńczeniem długoletnich studiów dr Trojanowskiej, stanowić będą dla nich stały punkt odniesienia.