Można być wśród ludzi i nadal czuć się samotnym. Organizm też to odczuwa

Naukowcy od lat analizują zależność między relacjami społecznymi a stanem organizmu. Wnioski są zaskakująco spójne: osoby doświadczające przewlekłej samotności częściej chorują na choroby układu krążenia, gorzej radzą sobie ze stresem i mają wyższe ryzyko problemów ze zdrowiem psychicznym. Światowa Organizacja Zdrowia zwraca uwagę, że izolacja społeczna staje się jednym z ważniejszych wyzwań zdrowotnych współczesnych społeczeństw.

Mechanizm nie sprowadza się wyłącznie do gorszego nastroju. Długotrwała samotność może utrzymywać organizm w stanie przewlekłego napięcia. Wzrasta poziom hormonów stresu, pogarsza się jakość snu, a organizm trudniej się regeneruje. Z czasem może to wpływać na ciśnienie tętnicze, poziom cukru we krwi i procesy zapalne. Badania prowadzone w Europie i USA pokazują również, że osoby odczuwające silną samotność częściej zgłaszają przewlekłe zmęczenie, bóle głowy i problemy z koncentracją. U części obserwuje się także większe ryzyko depresji i zaburzeń lękowych.

Coraz więcej mówi się także o związku samotności z chorobami serca i starzeniem się mózgu. W analizach obejmujących osoby starsze zauważono, że przewlekła izolacja może wiązać się z wyższym ryzykiem pogorszenia funkcji poznawczych oraz demencji, w tym choroby Alzheimera. Naukowcy podkreślają, że relacje społeczne działają ochronnie nie tylko na psychikę. Rozmowy, aktywność z innymi ludźmi i poczucie więzi angażują mózg, wspierają pamięć i pomagają lepiej radzić sobie ze stresem.

Co ciekawe, samotność nie zawsze oznacza fizyczne bycie samemu. Można mieć rodzinę, pracę i codzienny kontakt z ludźmi, a mimo to odczuwać brak bliskości czy zrozumienia. To właśnie subiektywne poczucie osamotnienia okazuje się dla zdrowia szczególnie istotne. Psychologowie zwracają uwagę, że znaczenie mają przede wszystkim jakościowe relacje – poczucie, że można z kimś szczerze porozmawiać, otrzymać wsparcie i być zauważonym.

Zdrowie kojarzy się zwykle z dietą, snem i aktywnością fizyczną. Coraz częściej podkreśla się jednak, że równie ważne są relacje społeczne. Regularny kontakt z ludźmi, rozmowa czy zwykłe poczucie przynależności mogą działać ochronnie na organizm – podobnie jak inne zdrowe nawyki.

Samotność nie zawsze da się łatwo „naprawić”. Warto jednak pamiętać, że dla zdrowia znaczenie ma nie tylko to, co jemy i ile się ruszamy, ale także to, czy mamy z kim dzielić codzienność.

AM