Ocalili pamięć o rodaku [ZDJĘCIA]

W ubiegłą środę w Zespole Szkół w Birczy odbyła się uroczystość związana z zakończeniem ciekawego projektu „Jan Komski. Świadek Holokaustu”.

Historia projektu zaczęła się w lutym br. Jego inicjatorzy: nauczyciel historii w Zespole Szkół w Birczy Grzegorz Piwowarczyk, wicedyrektorka Marta Kostka oraz bibliotekarka Dorota Mazurek postawili sobie za cel przypomnienie lokalnemu społeczeństwu postaci pochodzącego z Birczy artysty. Jan Komski przeżył Holokaust, a po wojnie osiadł w Stanach Zjednoczonych, gdzie zrobił karierę jako malarz, grafik i rysownik The Washington Post. W realizacji projektu wzięli udział uczniowie Zespołu Szkół w Birczy oraz innych szkół z terenu gminy, a sponsorem była  Fundacja PKO Banku Polskiego.

Nikt o nim nie słyszał

– W naszym lokalnym środowisku Jan Komski był praktycznie postacią nieznaną. Jego matka[paywall] Domicela Horbal pochodziła z Birczy i tu Komski się urodził. Później uczył się w Brzozowie i studiował w Krakowie, tutaj spędził tylko niewielką część życia, więc trudno się dziwić, że był postacią prawie zapomnianą – mówi Marta Kostka. – Projekt miał przywrócić pamięć o naszym rodaku, a także uświadomić młodzieży, czym był Holokaust i do jakich okrucieństw jest zdolny człowiek wobec drugiego człowieka w imię swoich racji i swojej jedynej słusznej prawdy. Dzięki pomocy Jana Wolaka, właściciela portalu Brzozowiana, udało się dotrzeć do krewnych bohatera projektu

– Marzeny Komskiej-Ciesielskiej i jej syna Jakuba. Od pani Agnieszki Sieradzkiej pracownika Muzeum w Oświęcimiu, dostaliśmy adres do pani Christiny Sulivan, córki Jana Komskiego, która żyje w Stanach Zjednoczonych. W ramach projektu licealiści: Adrianna Ćwian, Patrycja Sokołowska, Klaudia Sowa, Bartłomiej Kijanka i Kacper Kwiek prowadzili zajęcia z uczniami starszych klas we wszystkich szkołach podstawowych w naszej gminie. Ogłoszono też konkurs plastyczny „Pejzaże rodzinnych stron Jana Mieczysława Komskiego”. Kolejnym zrealizowanym zadaniem był wyjazd edukacyjny uczniów do Muzeum w Oświęcimiu, gdzie mogli zobaczyć, czym była machina śmierci – dodaje. 

Wzruszająca uroczystość

24 maja w Zespole Szkół w Birczy odbyła się uroczystość związana z zakończeniem projektu. W sali gimnastycznej uczniowie i zaproszeni goście wysłuchali wykładu Klemensa Hołowni, pracownika Muzeum Auschwitz, który w przystępny dla wszystkich sposób opowiedział, jaką rolę dla Komskiego i innych więźniów niemieckich obozów koncentracyjnych odgrywała sztuka. Prelekcja ilustrowana była multimedialnym pokazem obrazów i grafik Komskiego, wstrząsającym dokumentem obozowego życia. Następnie dyplomami i upominkami uhonorowano uczniów, którzy realizowali projekt, oraz autorów biorących udział w konkursie plastycznym. Kulminacyjna część uroczystości odbyła się na szkolnym korytarzu. W obecności uczniów, zaproszonych gości, rodziny Jana Komskiego i pocztu sztandarowego odsłonięta została tablica pamiątkowa poświęcona Janowi Komskiemu. Odsłonięcia dokonali: Christine Sullivan – córka Jana Komskiego i jej mąż Richard, Marzena Komska-Ciesielska z synem Jakubem (rodzina), Robert Płaczek, Beata Fedyk, dyrektor  Oddziału PKO BP w Przemyślu oraz Artur Wilgucki, redaktor naczelny tygodnika Życie Podkarpackie. Na pamiątkowej tablicy znalazły się słowa Jana Komskiego nawiązujące do poobozowej twórczości: „Jestem jednym z tych szczęśliwców, którzy przeżyli. Myślę, że wszyscy, którzy przeżyli, zobowiązani są do tego, aby zadość uczynić tym, którzy tam zginęli. To jest mój sposób na ich uhonorowanie”.

Jan Komski – świadek historii

Jan Komski urodził się 3 lutego 1915 roku w Birczy, W 1926 roku ukończył Gimnazjum Humanistyczne w Brzozowie. W latach 1934 – 1939 studiował na Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie. Po wybuchu wojny działał w ruchu oporu. W drodze do armii polskiej we Francji został zatrzymany przez Niemców na granicy słowackiej i trafił do więzień w  Nowym Sączu i Tarnowie. 14 czerwca 1940 roku pod nazwiskiem Jan Baraś został przewieziony do niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz, gdzie dostał numer obozowy 564. 29 grudnia 1942 uciekł z obozu, ale w styczniu 1943 roku został zatrzymany po raz drugi i osadzony w więzieniu na Montelupich w Krakowie. Z więzienia trafił ponownie do Auschwitz, a następnie do Buchenwaldu, Groß-Rosen i Dachau. Udało mu się przeżyć piekło nazistowskich obozów i 29 kwietnia 1945 roku został uwolniony przez wojska amerykańskie. Do 1949 roku przebywał na terenie Niemiec w obozach zorganizowanych przez aliantów dla wyzwolonych osób. Następnie wyjechał do Stanów Zjednoczonych, gdzie znalazł zatrudnienie w charakterze grafika i rysownika w redakcji The Washington Post. Wtedy też stworzył cykl obrazów i grafik, które są artystycznym dokumentem Holokaustu. Zmarł 20 lipca 2002 roku w Arlington.

Zaproszeni goście

W uroczystości zakończenia projektu i odsłonięciu tablicy pamiątkowej udział wzięli: Christine Sullivan – córka Jana Komskiego i jej mąż Richard (którzy przyjechali ze Stanów specjalnie na tę uroczystość), Marzena Komska-Ciesielska z synem Jakubem,  Robert Płaczek i Klemens Hołownia – pracownicy Muzeum Auschwitz – Birkenau. Beata Fedyk – dyrektor Oddziału PKO BP w Przemyślu, Grzegorz Gągola – wójt gminy Bircza, Wojciech Bobowski – przewodniczący Rady Gminy w Birczy oraz radni: ks. prałat Stanisław Kot – dziekan Dekanatu Birczańskiego, Michał Wolak – właściciel portalu Brzozowiana, Damian Kwiatkowski z Nadleśnictwa Bircza, Dariusz Majewski z Posterunku Policji w Birczy, Krystyna Banaś – kierownik ŚDS w Birczy, Artur Wilgucki – redaktor naczelny tygodnika Życie Podkarpackie, dyrektorzy szkół oraz rodzice.