Podwyższony ALAT – co oznacza?

Pod skrótem ALAT kryje się aminotransferaza alaninowa, czyli enzym uczestniczący w przemianie białek. Badanie jego poziomu wykorzystywane jest w diagnostyce wątroby i dróg żółciowych. Sprawdź, na czym polega oznaczenie ALAT i o czym mogą świadczyć jego podwyższone wartości.

Jak bada się poziom ALAT?

Oznaczenie stężenia ALAT wykonuje się jednocześnie z pomiarem poziomu innego enzymu, jakim jest aminotransferaza asparaginowa (ASPAT). Badanie to określa się jako próby wątrobowe. Oba te związki znajdują się w tzw. hepatocytach, czyli komórkach wątrobowych. W wyniku ich zniszczenia aminotransferaza alaninowa zostaje uwolniona i rośnie jej poziom we krwi. Podwyższone wartości ALAT mogą sugerować także uszkodzenie komórek w mięśniu sercowym, mięśniach szkieletowych lub nerkach, gdyż w tych strukturach również gromadzi się ten enzym.
Materiałem do badań ALAT jest krew pobierana zazwyczaj z żyły łokciowej. Badanie wymaga od pacjenta niewielkiego przygotowania. Wykonuje się je na czczo – zaleca się, aby ostatni posiłek został spożyty do godziny 18.00 w dniu poprzedzającym badania. Na testy pacjent powinien się zgłosić rano, w godzinach 7.00–10.00. Dobrym pomysłem jest przeprowadzenie razem z oznaczeniem ALAT i ASPAT innych parametrów służących do oceny pracy wątroby, m.in. gamma-glutamylotranspeptydazy (GGTP), bilirubiny. Uzyskane wyniki powinno się skonsultować z lekarzem, który – biorąc pod uwagę normy dla ALAT i ASPAT – określi, czy są prawidłowe.

Jakie mogą być przyczyny zbyt wysokiego ALAT?

Specjaliści zwracają uwagę na szereg potencjalnych przyczyn zbyt wysokiego poziomu ALAT we krwi. Wśród najczęściej występujących wymieniają choroby wątroby, w tym szczególnie stan zapalny tego narządu o różnej etiologii, stłuszczenie wątroby, marskość, a nawet choroba nowotworowa. Podwyższone wartości aminotransferazy alaninowej mogą być skutkiem ubocznym stosowania niektórych leków psychotropowych, m.in. amisulprydu lub agomelatyny. Obserwuje się je również w martwicy mięśnia sercowego, która może rozwinąć się w wyniku pourazowego uszkodzenia po zabiegach kardiochirurgicznych czy zawale. Kolejną możliwą przyczyną zbyt wysokiego poziomu ALAT jest uszkodzenie mięśni szkieletowych w wyniku np. zapalenia mięśni, zmiażdżenia kończyn, dystrofii mięśniowej, rabdomiolizy (rozpad mięśni) na skutek stosowania niektórych leków (np. środków obniżających stężenie cholesterolu z grupy statyn) czy zatruć. Do wzrostu ALAT mogą doprowadzić nie tylko zaburzenia w stanie zdrowia, lecz także intensywny wysiłek fizyczny.

Podwyższony ALAT w ciąży 

Podwyższony ALAT, ASPAT i bilirubina u kobiet spodziewających się dziecka mogą świadczyć o wewnątrzwątrobowej cholestazie. Patologia ta rozwija się głównie w trzecim trymestrze. Szacuje się, że dotyczy ona 4% wszystkich ciężarnych. Polega na zaburzeniu odpływu żółci do dwunastnicy, w konsekwencji czego produkty metabolizmu nie są usuwane z organizmu, tylko się w nim kumulują. Do rozwoju cholestazy dochodzi w wyniku zwiększonej podatności hepatocytów na hormony płciowe, które są znacznie podniesione podczas ciąży. Główny objaw cholestazy to świąd skóry. Drapanie może powodować powstanie przeczosów, często pojawia się też rozdrażnienie, zaburzenia snu, żółtaczka, nudności, wymioty i powiększenie wątroby.