Szpital wojskowy w klasztorze ss. Niepokalanek w Jarosławiu. Podziękował im sam marszałek Piłsudski

9 listopada br., w Wielkiej Izbie Muzeum w Jarosławiu Kamienica Orsettich odbyło się spotkanie autorskie z historyk dr Joanną Lusek, która jest autorką książki o szpitalu wojskowym w klasztorze ss. Niepokalanek w Jarosławiu w latach 1914 – 1917.

Przez trzy lata, od września 1914 roku do lipca 1917 roku, w klasztorze sióstr niepokalanek przy ul. Głębokiej w Jarosławiu funkcjonował szpital rezerwowy Czerwonego Krzyża. W tym czasie przez klasztor przewinęło się kilka tysięcy żołnierzy – uczestników największych bitew I wojny światowej w Małopolsce i na Wołyniu.

Wśród rannych wojaków było także około 200 legionistów z I, II i III Brygady Legionów Polskich Józefa Piłsudskiego. Ich wspomnienia, a także niepublikowana wcześniej kronika tej placówki znalazły się we wspomnianej książce.

Pół tysiąca żołnierzy

W okresie I wojny światowej w klasztorze sióstr niepokalanek w Jarosławiu mieściły się[paywall] kolejno m.in.: austriacki szpital rezerwowy, rosyjski szpital wojskowy, rosyjski, austriacki i pruski szpital polowy, a w końcu austriacki zakład dla rekonwalescentów.

Podczas krwawych walk związanych z przełamaniem frontu pod Gorlicami w maju 1915 r. leczono tu nawet ponad 500 żołnierzy, niezależnie od przynależności armijnej. Szczególne związki łączyły siostry z żołnierzami Legionów Polskich, którzy zaciągnęli się do wojska w nadziei wywalczenia przez Polskę niepodległości. Pod koniec 1915 r. do sióstr dodarł list z podziękowaniem od samego Józefa Piłsudskiego.

Z inspiracji opiekujących się nimi sióstr weterani spisywali swoje przeżycia wojenne. Wielu legionistów jeszcze długo po wojnie utrzymywało bliskie kontakty z klasztorem.

W archiwach klasztoru zachowały się liczne zeszyty, notatki oraz kartki pocztowe zapisane przez rekonwalescentów leczących się w szpitalu na Głębokiej, które stanowią doskonałe źródło historyczne do poznania przebiegu walk i nastrojów społeczeństwa tuż przed odzyskaniem przez Polskę niepodległości.

Nieznane materiały

Równie istotne znaczenie mają kroniki domów zakonnych sióstr niepokalanek za lata 1914 – 1918 oraz sporządzone w latach 30. XX wieku opracowanie s. Krysty od Przenajświętszego Sakramentu (Zofii Szembekówny), poświęcone legionistom w szpitalu na Głębokiej.

Te niepublikowane – i w znacznej części nieznane wcześniej – materiały pozwalają na przeniesienie się do Jarosławia sprzed ponad stu lat, miotanego wojenną zawieruchą. Oprócz kroniki szpitala wojskowego nowa książka zawiera także wspomnienia, notatki i wiersze żołnierzy Legionów Polskich, przed ponad stu laty przekazane do klasztornych archiwów. Publikacja „Legionistów wspomnienia niedokończone…

Szpital rezerwowy Czerwonego Krzyża ss. niepokalanek w Jarosławiu (1914 – 1917)”, wydana przez Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskiej, nie byłaby możliwa bez pomocy i wsparcia Zgromadzenia Sióstr Niepokalanego Poczęcia NMP z klasztoru w Jarosławiu oraz domu generalnego w Szymanowie na Mazowszu.