Cmentarnym szlakiem zasłużonych przemyślan [ZDJĘCIA]

Obchody Wszystkich Świętych początkowo były poświęcone chrześcijańskim męczennikom, dziś 1 listopada wspominamy i modlimy się za wszystkich, którzy odeszli. To święto powinno być też okazją do odświeżenia wiedzy historycznej.

Przywołujemy bohaterów, którzy walczyli i zginęli za ojczyznę. Przy ich grobach i pomnikach stają warty honorowe, przywołuje się ich w apelach poległych i słusznie, bo za przyszłe pokolenia złożyli najwyższą ofiarę. Jednak pomiędzy powstaniami, wojnami i walkami były długie okresy, w których żyli ludzie, którzy swoją wiedzę i pracę poświęcili służbie ojczyzny, tej mniejszej, jak miasto czy województwo i tej pojmowanej jako kraj. O nich już rzadziej pamiętamy, niewiele mają pomników, czasem ich nazwiskiem nazwane są ulice, których mieszkańcy nie zawsze wiedzą cokolwiek o swoich bohaterach. Może więc warto 1 listopada przy okazji odwiedzin grobów rodzinnych trochę zboczyć i odwiedzić groby ludzi, którzy choć nie walczyli z karabinem w ręku, mają niemałe zasługi dla historii Przemyśla. Na początek proponuję spacer najstarszą częścią Cmentarza Głównego.

fot.Jacek Szwic
Pole 15, rząd 1 grób 12 Aleksander Dworski (1822 – 1908) działacz społeczny, adwokat, poseł do Rady Państwa, 7 maja 1881 wybrany na urząd burmistrza miasta Przemyśla, który piastował do 7 listopada 1901. W latach 1889 – 1901 był także posłem do Sejmu Krajowego Galicji. Wniósł duże zasługi dla rozwoju Przemyśla: powołał do życia Komunalną Kasę Oszczędności, z jego inicjatywy założono Związek Miast Galicyjskich. W czasie jego urzędowania rozbudowano w Przemyślu szkoły, zaprowadzono wodociągi, rozpoczęto elektryfikację miasta, wybudowano schronisko dla bezdomnych im. Brata Alberta oraz „Dom przytułku i pracy dla starszych”. Był przewodniczącym komitetu szpitalnego, z którego inicjatywy wybudowano szpital powszechny. Odznaczony komandorią orderu św. Grzegorza przez papieża Leona XIII oraz orderem Franciszka Józefa. W 1884 otrzymał honorowe obywatelstwo Przemyśla i Starej Soli, a jedną z ulic Przemyśla nazwano jego imieniem.

fot.Jacek Szwic
Pole 10, rząd 2, grób 1 Ignacy Frankowski (1822 – 1892) – notariusz, radny, burmistrz Przemyśla. Po studiach prawniczych rozpoczął pracę auskultanta w sądownictwie lwowskim. W 1859 przeniósł się na stałe do Przemyśla. Pracował jako notariusz w sądzie obwodowym. Od 1 maja 1867 do 31 maja 1870 pełnił funkcję burmistrza miasta (pierwszego w okresie autonomii). Był jednym z założycieli i dyrektorem przemyskiej Kasy Oszczędności, w której działał do śmierci. Zasiadał w radzie miejskiej i do 1886 w radzie powiatowej. W 1871 stanął na czele nowo powstałego przemyskiego Towarzystwa Ochotniczej Straży Pożarnej. Był prezesem przemysko-samborsko-sanockiej izby notarialnej i Kawalerem Orderu św. Grzegorza.

fot.Jacek Szwic
Pole 14, rząd 5 grób 16 Karol Monne (1818 – 1905) pełnił funkcję starszego inspektora kolei. Był członkiem wielu polskich stowarzyszeń i instytucji. W czasie powstania styczniowego pełnił funkcję szefa łączności powstańczej okręgu przemyskiego. Przez trzydzieści dwa lata był radnym miasta Przemyśla.

fot.Jacek Szwic
Pole 16, rząd 1, grób 15 Ferdynand Majerski (1832 – 1921) przemyski rzeźbiarz. W 1867 założył w Przemyślu jedną z największych w regionie pracownię artystyczno-rzeźbiarską i kamieniarską, w której było zatrudnionych około 50 osób. Pracownia specjalizowała się głównie w wykonywaniu elementów świątyń i nagrobków. W latach 1880 – 1907 odpowiadał za rzeźby podczas renowacji bazyliki archikatedralnej w Przemyślu. Z jego pracowni pochodzi figura św. Jana Nepomucena usytuowana nieopodal kościoła Salezjanów. Na Głównym Cmentarzu można zobaczyć wiele nagrobków jego autorstwa. Stanisław Majerski (1872 – 1926) syn Ferdynanda, przemyski architekt, twórca wielu budowli sakralnych i świeckich. Po śmierci ojca w 1921 roku odziedziczył jego zakład mieszczący się przy ulicy Słowackiego 44. Według projektów Stanisława zbudowano kościół na Błoniu, zespół klasztorny Sióstr Karmelitanek, Małe Seminarium przy ul. Księdza Ściegiennego, Nową Synagogę przy ulicy Słowackiego oraz budynek łaźni wojskowej przy ulicy Lelewela (dzisiejsze Archiwum Państwowe). Na zlecenie Towarzystwa Przyjaciół Nauk wykonał inwentaryzację architektoniczno konserwatorską zamku, która wykorzystana została do przeprowadzenia konserwacji baszt i murów.