Co będzie z zabytkowym sgrafitto przy ul. Kraszewskiego 14?

Sprawa toczy się już od kilku miesięcy. Stowarzyszenie Obywatelska Rada Kultury „ORKA”, reprezentowane przez Zbigniewa Polita, podjęło działania w celu zabezpieczenia i odrestaurowania położonego przy ul. Kraszewskiego 14 zabytkowego sgrafitto autorstwa jarosławskich twórców Edwarda Kieferlinga i Stanisława Lenara.

Sgrafitto to dzieło znajdujące się przy kamienicy na ul. Kraszewskiego 14, przedstawiające siedemnastowieczny Jarosław.

1 marca 2021 roku Obywatelska Rada Kultury „ORKA” wystosowała pismo do burmistrza Jarosławia z prośbą o zainteresowanie tematem niszczejącego autorskiego dzieła mieszczącego się tuż przy[paywall] jednej z kamienic na ulicy Kraszewskiego, przy parku im. Baśki Puzon.

W piśmie prezes stowarzyszenie akcentuje, że jest to dzieło unikalne na skalę ogólnopolską, ze względu na technikę wykonania i gabaryty. Zaznacza, że owa grafika jest jedną z nielicznych tej klasy w przestrzeni miejskiej Jarosławia, o którą należy stosownie wcześniej zadbać, aby nie utracić tak wartościowego dzieła sztuki.

29 marca zastępca burmistrza Jarosławia Wiesław Pirożek wystosował odpowiedź, w której poinformował, że ze względu na skomplikowaną sytuację prawną własności nieruchomości podjęcie działań w celu ochrony dzieła wymaga współpracy wielu podmiotów. Zaznaczył, że kamienica wpisana jest do Gminnej Ewidencji Zabytków.

Wszelkie działania mające na celu przeprowadzenie prac konserwatorsko-restauratorskich wymagają zezwoleń odpowiednich organów, a także zgody współwłaścicieli budynku. Zastępca burmistrza poinformował również, że przedmiotowym budynkiem zarządza wspólnota mieszkaniowa, w której imieniu zarząd sprawuje PGKiM. Wiceburmistrz zdeklarował jednocześnie, że zostaną podjęte stosowne działania, które będą zmierzały do odrestaurowania unikatowego dzieła. 

fot. Aktron / Wikimedia Commons
Podkarpacki Wojewódzki Konserwator Zabytków podkreśla, że samo sgrafitto nie jest objęte ochroną konserwatorką, jednak to, że znajduje się na ścianie szczytowej historycznej kamienicy, wzniesionej około 1909 roku, sprawia, że wszelkie roboty budowlane oraz inne działania mające wpływ na ukształtowanie bryły i wystrój elewacji wymagają uzgodnienia z Podkarpackim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków.

Na duże dofinansowanie nie ma co liczyć

Podkarpacki Wojewódzki Konserwator Zabytków  podkreśla natomiast, że samo sgrafitto nie jest objęte ochroną konserwatorką, jednak to, że znajduje się na ścianie szczytowej historycznej kamienicy, wzniesionej około 1909 roku, sprawia, że wszelkie roboty budowlane oraz inne działania mające wpływ na ukształtowanie bryły i wystrój elewacji wymagają uzgodnienia z Podkarpackim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków.

Ponadto PWKZ nadmienił, że kamienica przy ul. Kraszewskiego 14 jest wytypowana do objęcia ochroną konserwatorską w formie wpisu do rejestru zabytków, co wiązać się będzie z pełną ochroną, w tym również z pełną ochroną sgrafitta na ścianie szczytowej.

Z pisma PWKZ wynika, że po wpisie do rejestru zabytków właściciel nieruchomości, po opracowaniu kompleksowego programu prac konserwatorskich i restauratorskich i po uzyskaniu pozwolenia konserwatorskiego w formie decyzji administracyjnej, będzie mógł się starać o dofinansowanie prac konserwatorskich i restauratorskich m.in. w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego i Sportu.

Jednak, trzeba to wyraźnie zaznaczyć, koszt renowacji grafiki wpisanej do państwowego rejestru zabytków, z uwagi na obwarowania prawne, może być nawet więcej niż dwukrotnie wyższy niż bez wpisu. Natomiast na stosunkowo duże dofinansowanie nie ma co liczyć.

– Na oczach wszystkich, również władz miasta, dzieło niszczeje od ośmiu lat. Gdyby wówczas przystąpiono do jego zabezpieczenia i renowacji, to koszty byłyby wielokrotnie mniejsze. Natomiast jeśli natychmiast nie zaczniemy prac zabezpieczających, pozostaną nam tylko ramki... – puenetuje prezes Stowarzyszenia Obywatelska Rada Kultury „ORKA” Zbigniew Polit.

Koszt renowacji dzieła jest szacowany na kwotę około 200 tys. zł. Sgrafitto jest w coraz gorszym stanie, część elewacji podmokła. Jak zakończy się ta historia? Czy władze miasta doprowadzą sprawę do finału w najbliższym czasie? Czas pokaże…