Samodzielność, doświadczenie, sprawczość, aktywności treningowe i survivalowe wspierają podopiecznych DPS w Przemyślu

Materiał przygotowany dla prasy.

Współczesne podejście do pracy z osobami z niepełnosprawnościami coraz wyraźniej odchodzi od modelu czysto opiekuńczego na rzecz działań aktywizujących i wzmacniających samodzielność. Ich celem jest nie tylko zapewnienie bezpieczeństwa i podstawowych potrzeb, ale przede wszystkim rozwijanie kompetencji życiowych, poczucia sprawczości i podmiotowości. Doskonałym przykładem takiego podejścia są ostatnie inicjatywy realizowane w Domu Pomocy Społecznej Caritas im. św. Brata Alberta w Przemyślu: projekt mieszkań treningowych oraz wyjazd survivalowy do Rajskiego.

Dom Pomocy Społecznej jako przestrzeń rozwoju

Dom Pomocy Społecznej w Przemyślu jest miejscem życia siedemdziesięciu mężczyzn z niepełnosprawnością intelektualną. Placówka zapewnia kompleksowe wsparcie bytowe, opiekuńcze i terapeutyczne, jednocześnie kładąc duży nacisk na indywidualne podejście do każdego mieszkańca. Wśród podopiecznych znajduje się grupa młodych mężczyzn, dla których szczególnie ważna jest potrzeba niezależności i samostanowienia. Choć ograniczenia zdrowotne oraz brak zaplecza rodzinnego często uniemożliwiają im opuszczenie DPS, kadra placówki konsekwentnie poszukuje rozwiązań, które pozwalają te marzenia choć częściowo realizować.

Mieszkania treningowe – nauka dorosłego życia w praktyce

Jedną z takich inicjatyw był realizowany w 2025 roku projekt mieszkań treningowych, finansowany przez przemyską Caritas. Projekt miał charakter cykliczny i był ukierunkowany na przygotowanie osób z niepełnosprawnością intelektualną do możliwie jak najbardziej samodzielnego życia, przy wsparciu opiekunów i wolontariuszy. Uczestnicy projektu mieszkali w mieszkaniach treningowych, gdzie uczyli się codziennego funkcjonowania poza instytucją. Samodzielnie planowali zakupy, przygotowywali posiłki, dbali o porządek i higienę osobistą oraz organizację dnia. Szczególną uwagę poświęcono nauce gospodarowania finansami - planowaniu budżetu, oszczędzaniu oraz funkcjonowaniu w przestrzeni publicznej, m.in. w sklepach, bankach czy urzędach.

Sprawczość i poczucie własnej wartości

Z perspektywy pedagogiki specjalnej i psychologii rozwojowej tego typu działania mają ogromne znaczenie. Uczenie się poprzez realne doświadczenie pozwala nie tylko nabywać praktyczne umiejętności, ale także budować poczucie odpowiedzialności i wiary we własne możliwości. Pobyt w mieszkaniu treningowym dawał uczestnikom namiastkę normalności i dorosłości - poczucie, że są gospodarzami własnej przestrzeni i życia. Dla wielu z nich był to ważny krok w stronę realizacji marzeń o samodzielności i większej niezależności w przyszłości. Ze względu na bardzo dobre efekty edukacyjne, społeczne i terapeutyczne, w bieżącym roku zaplanowano realizację takich samych zadań i aktywności.

Zajęcia terenowe zostały starannie dostosowane do możliwości i potrzeb uczestników.

Survival jako szkoła życia

Równie ważnym doświadczeniem był w minionym tygodniu, kilkudniowy wyjazd survivalowy do Rajskiego w Bieszczadach. Zajęcia terenowe, prowadzone przez instruktorów z firmy „Alfa – obozy wojskowe” zostały starannie dostosowane do możliwości i potrzeb uczestników. Survival nie był tu ekstremalnym wyzwaniem, lecz narzędziem edukacyjnym opartym na nauce poprzez działanie i współpracę. Mieszkańcy DPS uczyli się m.in. organizacji obozowiska, rozpalania ognia, poruszania się w terenie oraz podstaw pierwszej pomocy przedmedycznej. Ważnym elementem programu było także ćwiczenie reagowania w sytuacjach zagrożenia oraz odpowiedzialności za siebie i innych. W wyjeździe uczestniczyli także podopieczni Domu Pomocy Społecznej dla Dzieci w Strumieniu. Wspólny udział młodzieży i dorosłych z różnych placówek stworzył wyjątkową przestrzeń do integracji międzypokoleniowej, budowania relacji oraz uczenia się wzajemnej akceptacji i współpracy.

Wyjazd survivalowy pokazał, jak ogromną rolę w rozwoju osób z niepełnosprawnościami odgrywa praca zespołowa. Realizacja zadań wymagała dobrej komunikacji, wzajemnej pomocy i cierpliwości. Każdy uczestnik mógł znaleźć swoją rolę i poczuć się potrzebny - jedni wyróżniali się w zadaniach praktycznych, inni wspierali grupę emocjonalnie lub motywowali kolegów do działania. Takie doświadczenia wzmacniają poczucie przynależności i sprawczości, a także pomagają odkrywać własne zasoby, które często pozostają niezauważone w codziennej rutynie instytucjonalnej.

Inwestycja w godność i przyszłość

Zarówno projekt mieszkań treningowych, jak i wyjazd survivalowy miały również istotny wymiar emocjonalny i terapeutyczny. Zmiana otoczenia, kontakt z naturą oraz oderwanie się od codziennej rutyny sprzyjają obniżeniu stresu i poprawie samopoczucia. Dla mieszkańców DPS były to także okazje do przeżycia przygody, radości i integracji - doświadczeń ważnych dla każdego człowieka, niezależnie od stopnia sprawności.

Przykład Domu Pomocy Społecznej Caritas w Przemyślu pokazuje, że skuteczne wsparcie osób z niepełnosprawnościami wymaga tworzenia przestrzeni do realnego doświadczania życia - z jego wyzwaniami, odpowiedzialnością i sukcesami. Tego typu inicjatywy nie tylko rozwijają konkretne umiejętności, ale przede wszystkim wzmacniają godność, podmiotowość i wiarę we własne możliwości. To inwestycja w jakość życia mieszkańców oraz w bardziej włączające i empatyczne społeczeństwo.

Zainteresowanych wsparciem dzieł przemyskiej Caritas, zapraszamy do kontaktu i prosimy o pomoc (PEKAO S. A. I O. Przemyśl 33 1240 2568 1111 0000 3629 7045).

Ks. dr Paweł Konieczny – Zastępca Dyrektora Caritas Archidiecezji Przemyskiej