Wzgórze zamkowe w Oleszycach kopalnią zabytków

Od kilkunastu tygodni w Oleszycach trwają badania archeologiczne związane z rewitalizacją wzgórza zamkowego.

Jak poinformowali prowadzący prace: Patrycja Piotrowska, Marcin Piotrowski i Łukasz Rejniewicz, celem wykopalisk, które wyprzedzają zaplanowane prace budowlane, jest odsłonięcie reliktów dawnej architektury oraz znalezienie odpowiedzi na pytanie, czy te, które udało się lub uda się odsłonić, mogą sięgać aż średniowiecza[paywall]. Integralną częścią projektu jest zagospodarowanie przyległego parku z zabytkowym drzewostanem oraz pozostałościami architektury ogrodowej.
– Dzięki nowym technologiom możliwe będzie wykonanie trójwymiarowych, realistycznych rekonstrukcji najmłodszego pałacu Sapiehów. Badaniom archeologicznym towarzyszą prowadzone równolegle kwerendy archiwalne – wyjaśnili archeolodzy.

W trakcie dotychczasowych prac wykopaliskowych pod sięgającą półtora metra warstwą ziemi i gruzu udało się odsłonić relikty rozległego pałacu wzniesionego na planie prostokąta z czterema alkierzami. Na poziomie parteru zachowały się spalone drewniane podłogi oraz ceglane przyziemia elewacji, miejscami noszące jeszcze warstwy tynku. Na zewnątrz budynku uchwycone zostały resztki tarasów, z których pozostały poukładane kwadratowe płytki z różowego piaskowca. Północno-zachodnia część parteru pałacowego zachowała się znacznie lepiej, umożliwiając rozpoznanie wewnętrznej organizacji pomieszczeń. Odkryte podziemia to istna gmatwanina wąskich korytarzy, które być może odpowiadają labiryntowi wzmiankowanemu w źródłach historycznych. Wstępnie można już powiedzieć, że odkryte pozostałości pałacu, w znacznej części przebudowanego w latach trzydziestych XX wieku, pochodzą z XVIII i XIX stulecia.

Tysiące zabytków

W trakcie badań archeologicznych na wzgórzu zamkowym w Oleszycach znaleziono tysiące tzw. zabytków ruchomych. Wśród najbardziej interesujących wymienić można: depozyt monet z okresu międzywojennego, archaiczne, XVI-wieczne kafle miskowe, wielobarwne, szkliwione kafle piecowe z XVIII wieku, wiele sygnowanych młodszych kafli piecowych, cegły z markami fabrycznymi, XVIII-wieczny pistolet skałkowy, ułamek tynku z polichromią i fragmentem wyrytego napisu, liczne gzymsy i zwieńczenia tralek schodów ozdobnych. Poza tym natrafiono na różnego rodzaju narzędzia, fragmenty naczyń ceramicznych, porcelanowych i szklanych oraz okucia drzwi i okien.

– Duży zbiór zabytków wiąże się z ostatnią fazą użytkowania pałacu przez radzieckich żołnierzy. Pozostawili po sobie między innymi zachowany praktycznie w całości ciężki karabin maszynowy Maxim, dziesiątki granatów, miny przeciwpiechotne i mnóstwo amunicji oraz łusek. W jednym z pomieszczeń na drewnianej podłodze zachował się depozyt kilkudziesięciu masek gazowych. W innym radiostacja, lampka i szkatułka lub pozytywka z kluczykiem. Warto wspomnieć, że w skrytce w drewnianej podłodze, w pomieszczeniu, które można identyfikować z dawną pałacową salą bilardową, zachował się plik nadpalonych dokumentów radzieckich. Zostały one przekazane do Państwowego Archiwum w Przemyślu. O znalezisku powiadomiony został również Instytut Pamięci Narodowej – poinformowali archeolodzy.

Projekt rewitalizacji wzgórza zamkowego w Oleszycach

Projekt realizowany jest przez miasto i gminę Oleszyce. Głównym wykonawcą jest Zakład Wapienno-Piaskowy „Bełżec”, reprezentowany przez Stanisława i Grzegorza Gęborysów. Badania archeologiczne, które potrwają do jesieni 2018 r., prowadzą lubelscy archeolodzy związani z organizacją ArchaeoFuture: Łukasz Rejniewicz (kierownik), Marcin Piotrowski (Instytut Historii KUL) oraz Patrycja Piotrowska (firma Gorgona). W badaniach udział biorą również Wiesław Pawłowski, mieszkańcy Oleszyc i okolic oraz pracownicy Zakładu Wapienno-Piaskowego „Bełżec”.