Taki dzień zdarza się raz – święto w radymniańskiej podstawówce [GALERIA]

To był wyjątkowy dzień dla całej społeczności Szkoły Podstawowej im. Bohaterów Września 1939 r. w Radymnie. Ufundowany przez Radę Rodziców sztandar od teraz towarzyszyć będzie każdej ważnej szkolnej uroczystości, stając się jednym z najistotniejszych symboli radymniańskiej placówki.

„Przyjmujemy sztandar szkoły, obiecujemy dbać o niego, sumiennie wypełniać swoje obowiązki i godnie reprezentować Szkołę Podstawową im. Bohaterów Września 1939 r.” – te słowa wypowiedzieli uczniowie SP w Radymnie, tworzący Szkolny Poczet Sztandarowy, odbierając sztandar z rąk dyrektor Marii Jędrejko. Nim doszło do tej podniosłej chwili, w kościele pw. św. Wawrzyńca, podczas mszy św. sprawowanej przez ks. proboszcza Grzegorza Kowalczyka i ks. Tomasza Ruchałę, sztandar został poświęcony. Potem uroczystości przeniosły się do szkolnego budynku przy ulicy Mickiewicza[paywall].

– Na ten dzień czekaliśmy bardzo długo. Po ślubowaniu uczniów wszyscy zaproszeni goście wbili pamiątkowe gwoździe w drzewiec sztandaru. Mieli również przyjemność obejrzeć zaprezentowany przez dzieci piękny, patriotyczny program artystyczny, przygotowany pod kierunkiem pani Elżbiety Kawulki – relacjonuje dyrektor M. Jędrejko.

Na sztandarze szkoły znajduje się godło Polski ze słowami „Bóg, Honor, Ojczyzna, Nauka”. Po drugiej stronie widnieje krzyż orderu Virtuti Militari i imię szkoły. Wokół krzyża umieszczony jest złoty napis „Szkoła Podstawowa im. Bohaterów Września 1939 r. w Radymnie”. Sztandar obszyty jest złotymi frędzlami, a drzewiec sztandaru zakończony jest metalową głowicą w formie orła w koronie. 7 września 2010 r. radymniańska szkoła została wyróżniona Medalem Pro Memoria. Jest to z kolei polskie odznaczenie cywilne przyznawane przez kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Otrzymuje się je za wybitne zasługi w utrwalaniu pamięci o ludziach i czynach w walce o niepodległość Polski podczas drugiej wojny światowej, jak i po jej zakończeniu. W trakcie ceremonii medal ten do sztandaru przypięła dyrektor szkoły.

fot.ze zbiorów SP Radymno
Pamiątkowy gwóźdź w drzewiec sztandaru wbija burmistrz Radymna Krzysztof Roman.

Kilka słów o historii radymniańskiej szkoły

Dzieje szkolnictwa w Radymnie są bardzo bogate i sięgają XVIII w. W 1789 r. biskup przemyski Antoni Gołaszewski założył szkołę trywialną, do której uczęszczały dzieci głównie pochodzenia mieszczańskiego. Wejście w życie ustawy o obowiązku szkolnym i bezpłatnej nauce spowodowało od roku 1873 bardzo duży wzrost liczby dzieci uczących się w szkole.
Ważną datą w historii placówki jest inwazja rosyjska 21 września 1914 r. Moskale wkroczyli do miasta i dokonali wielu zniszczeń. Po takiej dewastacji szkoła nie nadawała się do użytku i dzieci uczyły się w ogrodzie mieszczanina Marcina Popkiewicza. Dopiero w grudniu przystosowano budynek do nauki. Od 1920 r. do 1949 r. szkołą zarządzał Karol Janowski, który prowadził kronikę i zapisywał najważniejsze wydarzenia z jej życia. Uczęszczały do niej dzieci trzech wyznań: rzymskokatolickiego, greckokatolickiego i mojżeszowego. W 1928 r. ze zbiórki pieniędzy z przedstawień szkolnych zakupiono sztandar. Uroczyste poświęcenie odbyło się 16 grudnia 1928 r. 

W latach 30. działała w szkole drużyna harcerska. W lutym 1940 r. uczyło się w niej 120 dzieci ukraińskich (na parterze budynku), tworząc szkołę ukraińską. Dzieci na I piętrze uczyły się w szkole polskiej – było ich 320. Dzieci żydowskie, jak zapisał dyrektor szkoły: „Wyjechały na wschód”. Wiadomo, że zostały wywiezione do obozu w Bełżcu. II wojna światowa zniszczyła budynek szkolny, sprzęt, pomoce, dokumenty, ale nie zniszczyła ducha polskości. Do 1966 r. dzieci uczyły się w dwóch szkołach podstawowych, w budynku koszarowym, w którym obecnie jest gimnazjum oraz w budynku przy ul. Mickiewicza.

W roku szkolnym 1965 – 66 szkoła posiadała 14 sal lekcyjnych wraz z pracowniami, 3 sale zajmowała szkoła podstawowa, natomiast 5 lat później w budynku mieściły się oprócz liceum trzy inne szkoły: Szkoła Podstawowa nr 2, Zasadnicza Szkoła Rolnicza i Ognisko Muzyczne. Dyrektorami szkoły było wielu wybitnych nauczycieli, wśród nich należy wymienić m.in.: Karola Janowskiego, Stanisława Kamińskiego, Mariana Seńkowa, Jana Wotę, Jana Brzuchacza, Fryderykę Andruszczyszyn, Andrzeja Popkiewicza, Joannę Rokosz, Helenę Pawełek, Andrzeja Jędrejko czy Andrzeja Suchego.