Uczniowie 29 marca trafią do sądu okręgowego

1 kwietnia 1919 roku, na mocy dekretu z 8 lutego 1919 roku, powstał w Przemyślu sąd okręgowy, w którego skład weszły sądy grodzkie w: Przemyślu, Jarosławiu, Dubiecku, Pruchniku, Sieniawie, Radymnie i Birczy. O obchodach setnej rocznicy rozmawiamy z sędzią Jackiem Saramagą, prezesem Sądu Okręgowego w Przemyślu.

Przeciętnemu obywatelowi sąd nie kojarzy się dobrze, bo to instytucja, do której trafia się w charakterze oskarżonego, poszkodowanego albo świadka, a żadna z tych ról nie należy do przyjemności. Natomiast w programie obchodów stulecia czytamy, że 29 marca sąd okręgowy będzie otwarty dla wszystkich.

– Faktycznie. To niemożliwe, żeby wszyscy stąd wychodzili zadowoleni i szczęśliwi. Dlatego narodziła się[paywall] koncepcja dnia otwartego sądu, który najlepiej było zorganizować przy okazji szczególnego wydarzenia, jakim będą obchody stulecia Sądu Okręgowego w Przemyślu. Nie chcemy, żeby obchody składały się tylko z oficjalnych uroczystości z udziałem zaproszonych gości. Oprócz szeregu prezentacji i wykładów chcemy pokazać lokalnej społeczności, że sąd to nie tylko instytucja, która kojarzy się nieprzyjemnie. Istnieje powiedzenie, że statystycznie każdy z nas raz w życiu trafia do sądu. Chcielibyśmy, żeby nie wiązało się to ze strachem, bo sąd to nie tylko straszliwe wyroki, orzeczenia, które nakładają obowiązki, ale instytucja mająca przede wszystkim służyć ludziom. Dlatego zapraszamy przede wszystkim młodzież, ale również dorosłych, żeby przybliżyć urząd, który ma im służyć. Nie tylko przedstawimy jego historię, ale będziemy też informować o organizacji i zasadach funkcjonowania sądu. Na przykład przygotowujemy dla młodzieży symulację rozprawy.

To ciekawe. Proszę zdradzić więcej szczegółów.

– Adresujemy to do młodzieży, która przecież zaczyna swoją przygodę z obywatelskim życiem, po to, żeby młodzi ludzie zrozumieli, że wymiar sprawiedliwości ma im pomagać, a nie tylko represjonować i być straszakiem. Przewidujemy w ramach dnia otwartego udział grup szkolnych od godziny dziewiątej do piętnastej. Sędzia Lucyna Oleszek przygotowała scenariusz rozprawy. Oczywiście nie będzie to prawdziwa rozprawa. Uczniowie dowiedzą się, jakie są role poszczególnych stron w procesie, bo będzie to sprawa cywilna, a nie karna. Dlaczego nie karna, w której kogoś się oskarża i skazuje? Bo proces cywilny jest dochodzeniem swoich racji, gdzie istnieje równość stron, z których każda w swoim mniemaniu ma rację, a sąd tylko rozstrzyga o racjach. Nierzadko wyroki w procesach cywilnych wiążą się z konsekwencjami na całe życie, dlatego będzie to cenne dla młodych ludzi. Zobaczą, jak wygląda to w praktyce. Na przykład dowiedzą się, że od kilku lat wszystkie rozprawy w sądzie cywilnym są nagrywane, są do dyspozycji stron i sędziego, więc każdy występujący musi mieć tego świadomość. Na tych rozprawach uczniowie będą nie tylko w roli publiczności, ale też będą brali aktywny udział w rozprawie, bo w ten sposób więcej zapamiętają. Dodatkowo dowiedzą się o roli mediatorów, którzy nie są urzędnikami sądowymi i którzy powinni się pojawiać na początku sporu, a dopiero, gdy ich działania zawiodą, wkracza sąd.

Nieźle to brzmi, ale w ubiegłym roku toczyło się postępowanie wobec sędziego, który na festiwalu Jurka Owsiaka przeprowadził z młodymi ludźmi edukacyjną symulację rozprawy. Wtedy sędziemu zarzucano naruszenie powagi sądu.

– To była inna sytuacja. Sędzia na festiwalu Woodstok, a więc poza salą sądową, użył stroju urzędowego w postaci togi i łańcucha z wizerunkiem orła, co naruszało powagę sprawowanego urzędu i stanowiło ujmę godności sędziego. Co innego, gdy taka symulacja odbywa się na sali sądowej, w pełnej powadze urzędu. Takie symulacje odbywają się w całym kraju i są bardzo popularne wśród młodzieży.

Dziękuję za rozmowę i już dziś wpraszam się na taką symulowaną rozprawę.